Virginia Woolf: The Lady in the Looking-Glass (1929)

           People should not leave looking-glasses hanging in their rooms any more than they should leave open cheque books or letters confessing some hideous crime. One could not help looking, that summer afternoon, in the long glass that hung outside in the hall. Chance had so arranged it. From the depths of the sofa in the drawing-room one could see reflected in the Italian glass not only the marble-topped table opposite, but a stretch of the garden beyond. One could see a long grass path leading between banks of tall flowers until, slicing off an angle, the gold rim cut it off.

       The house was empty, and one felt, since one was the only person in the drawing-room, like one of those naturalists who, covered with grass and leaves, lie watching the shyest animals - badgers, otters, kingfishers - moving about freely, themselves unseen. The room that afternoon was full of such shy creatures, lights and shadows, curtains blowing, petals falling - things that never happen, so it seems, if someone is looking. The quiet old country room with its rugs and stone chimney pieces, its sunken book-cases and red and gold lacquer cabinets, was full of such nocturnal creatures. They came pirouetting across the floor, stepping delicately with high-lifted feet and spread tails and pecking allusive beaks as if they had been cranes or flocks of elegant flamingoes whose pink was faded, or peacocks whose trains were veined with silver. And there were obscure flushes and darkenings too, as if a cuttlefish had suddenly suffused the air with purple; and the room had its passions and rages and envies and sorrows coming over it and touting it, like a human being. Nothing stayed the same for two seconds together.

       But, outside, the looking-glass reflected the hall table, the sun-flowers, the garden path so accurately and so fixedly that they seemed held there in their reality unescapably. It was a strange contrast -- all changing here, all stillness there. One could not help looking from one to the other. Meanwhile, since all the doors and windows were open inthe heat, there was a perpetual sighing and ceasing sound, the voice of the transient and the perishing, it seemed, coming and going like human breath, while in the looking-glass things had ceased to breathe and lay still in the trance of immortality.

      Half an hour ago the mistress of the house, Isabella Tyson, had gone down the grass path in her thin summer dress, carrying a basket, and had vanished, sliced off by the gilt rim of the looking-glass. She had gone presumably into the lower garden to pick flowers; or as it seemed more natural to suppose, to pick something light and fantastic and leafy and trailing, traveller's joy, or one of those elegant sprays of convolvulus that twine round ugly walls and burst here and there into white and violet blossoms. She suggested the fantastic and the tremulous convolvulus rather than the upright aster, the starched zinnia, or her own burning roses alight like lamps on the straight posts of their rose trees. The comparison showed how very little, after all these years, one knew about her; for it is impossible that any woman of flesh and blood of fifty-five or sixty should be really a wreath or a tendril. Such comparisons are worse than idle and superficial-they are cruel even, for they come like the convolvulus itself trembling between one's eyes and the truth.

        There must be truth; there must be a wall. Yet it was strange that after knowing her all these years one could not say what the truth about Isabella was; one still made up phrases like this about convolvulus and traveller's joy. As for facts, it was a fact that she was a spinster; that she was rich; that she had bought this house and collected with her own hands - often in the most obscure corners of the world and at great risk from poisonous stings and Oriental diseases - the rugs, the chairs, the cabinets which now lived their nocturnal life before one's eyes. Sometimes it seemed as if they knew more about her than we, who sat on them, wrote at them, and trod on them so carefully, were allowed to know. In each of these cabinets were many little drawers, and each almost certainly held letters, tied with bows of ribbon, sprinkled with sticks of lavender or rose leaves. For it was another fact -- if facts were what one wanted -- that Isabella had known many people, had had many friends; and thus if one had the audacity to open a drawer and read her letters, one would find the traces of many agitations, of appointments to meet, of up braidings for not having met, long letters of intimacy and affection, violent letters of jealousy and reproach, terrible final words of parting -- for all those interviews and assignations had led to nothing -- that is, she had never married, and yet, judging from the mask-like indifference of her face, she had gone through twenty times more of passion and experience than those whose loves are trumpeted forth for all the world to hear. Under the stress of thinking about Isabella, her room became more shadowy and symbolic; the corners seemed darker, the legs of chairs and tables more spindly and hieroglyphic.

     Suddenly these reflections were ended violently and yet without a sound. A large black form loomed into the looking-glass; blotted out everything, strewed the table with a packet of marble tablets veined with pink and grey, and was gone. But the picture was entirely altered. For the moment it was unrecognisable and irrational and entirely out of focus. One could not relate these tablets to any human purpose. And then by degrees some logical process set to work on them and began ordering and arranging them and bringing them into the fold of common experience. One realised at last that they were merely letters. The man had brought the post.
There they lay on the marble-topped table, all dripping with light and colour at first and crude and unabsorbed. And then it was strange to see how they were drawn in and arranged and composed and made part of the picture and granted that stillness and immortality which the looking-glass conferred. They lay there invested with a new reality and significance and with a greater heaviness, too, as if it would have needed a chisel to dislodge them from the table. And, whether it was fancy or not, they seemed to have become not merely a handful of casual letters but to be tablets graven with eternal truth - if one could read them, one would know everything there was to be known about Isabella, yes, and about life, too. The pages inside those marble-looking envelopes must be cut deep and scored thick with meaning. Isabella would come in, and take them, one by one, very slowly, and open them, and read them carefully word by word, and then with a profound sigh of comprehension, as if she had seen to the bottom of everything, she would tear the envelopes to little bits and tie the letters together and lock the cabinet drawer in her determination to conceal what she did not wish to be known.

      The thought served as a challenge. Isabella did not wish to be known - but she should no longer escape. It was absurd, it was monstrous. If she concealed so much and knew so much one must prize her open with the first tool that came to hand - the imagination. One must fix one's mind upon her at that very moment. One must fasten her down there. One must refuse to be put off any longer with sayings and doings such as the moment brought forth - with dinners and visits and polite conversations. One must put oneself in her shoes. If one took the phrase literally, it was easy to see the shoes in which she stood, down in the lower garden, at this moment. They were very narrow and long and fashionable - they were made of the softest and most flexible leather. Like everything she wore, they were exquisite. And she would be standing under the high hedge in the lower part of the garden, raising the scissors that were tied to her waist to cut some dead flower, some overgrown branch. The sun would beat down on her face, into her eyes; but no, at the critical moment a veil of cloud covered the sun, making the expression of her eyes doubtful - was it mocking or tender, brilliant or dull? One could only see the indeterminate outline of her rather faded, fine face looking at the sky. She was thinking, perhaps, that she must order a new net for the strawberries; that she must send flowers to Johnson's widow; that it was time she drove over to see the Hippesleys in their new house. Those were the things she talked about at dinner certainly. But one was tired of the things that she talked about at dinner. It was her profounder state of being that one wanted to catch and turn to words, the state that is to the mind what breathing is to the body, what one calls happiness or unhappiness. At the mention of those words it became obvious, surely, that she must be happy. She was rich; she was distinguished; she had many friends; she travel led -- she bought rugs in Turkey and blue pots in Persia. Avenues of pleasure radiated this way and that from where she stood with her scissors raised to cut the trembling branches while the lacy clouds veiled her face.

     Here with a quick movement of her scissors she snipped the spray of traveller's joy and it fell to the ground. As it fell, surely some light came in too, surely one could penetrate a little farther into her being. Her mind then was filled with tenderness and regret.... To cut an overgrown branch saddened her because it had once lived, and life was dear to her. Yes, and at the same time the fall of the branch would suggest to her how she must die herself and all the futility and evanescence of things. And then again quickly catching this thought up, with her instant good sense, she thought life had treated her well; even if fall she must, it was to lie on the earth and moulder sweetly into the roots of violets. So she stood thinking. Without making any thought precise -- for she was one of those reticent people whose minds hold their thoughts enmeshed in clouds of silence -- she was filled with thoughts. Her mind was like her room, in which lights advanced and retreated, came pirouetting and stepping delicately, spread their tails, pecked their way; and then her whole being was suffused, like the room again, with a cloud of some profound knowledge, some unspoken regret, and then she was full of locked drawers, stuffed with letters, like her cabinets. To talk of 'prizing her open' as if she were an oyster, to use any but the finest and subtlest and most pliable tools upon her was impious and absurd. One must imagine - here was she in the looking-glass. It made one start.

     She was so far off at first that one could not see her clearly. She came lingering and pausing, here straightening a rose, there lifting a pink to smell it, but she never stopped; and all the time she became larger and larger in the looking-glass, more and more completely the person into whose mind one had been trying to penetrate. One verified her by degrees - fitted the qualities one had discovered into this visible body.

     There were her grey-green dress, and her long shoes, her basket, and something sparkling at her throat. She came so gradually that she did not seem to derange the pattern in the glass, but only to bring in some new element which gently moved and altered the other objects as if asking them, courteously, to make room for her. And the letters and the table and the grass walk and the sunflowers which had been waiting in the looking-glass separated and opened out so that she might be received among them. At last there she was, in the hall. She stopped dead. She stood by the table. She stood perfectly still. At once the looking-glass began to pour over her a light that seemed to fix her; that seemed like some acid to bite off the unessential and superficial and to leave only the truth. It was an enthralling spectacle. Everything dropped from her -- clouds, dress, basket, diamond -- all that one had called the creeper and convolvulus. Here was the hard wall beneath. Here was the woman herself. She stood naked in that pitiless light. And there was nothing. Isabella was perfectly empty. She had no thoughts. She had no friends. She cared for nobody. As for her letters, they were all bills. Look, as she stood there, old and angular, veined and lined, with her high nose and her wrinkled neck, she did not even trouble to open them.

People should not leave looking-glasses hanging in their rooms.

(φωτ. Eugene Atget)

"Thank you for the light"- Ένα μέχρι τώρα ανέκδοτο διήγημα του Francis Scott Fitzgerald

Η κυρία Χάνσον ήταν μια όμορφη, μα κάπως ταλαιπωρημένη γυναίκα γύρω στα 40, που πουλούσε κορσέδες και ζωνάρια, ταξιδεύοντας έξω από το Σικάγο. Για πολλά χρόνια η περιοχή της οριζόταν από το Τολέδο, τη Λίμα, το Σπρίνγκφιλντ, το Κολόμπους, την Ινδιανάπολη και το Φορτ Γουέιν και η μετάθεσή της στην περιφέρεια Αϊοβα - Κάνσας - Μιζούρι αποτελούσε προαγωγή, καθώς η εταιρεία της είχε επεκταθεί πιο δυναμικά στα δυτικά του Οχάιο.
Στ' ανατολικά έπιανε την κουβέντα με τους πελάτες και συχνά είχε προσφορές για ένα ποτό ή ένα τσιγάρο στο γραφείο κάποιου αγοραστή, όταν τέλειωνε η δουλειά. Σύντομα όμως κατάλαβε ότι στην καινούργια περιφέρεια τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Οχι μόνο δεν τη ρωτούσαν ποτέ αν ήθελε να καπνίσει, αλλά αρκετές φορές, στη δική της ερώτηση, αν είχε κανείς αντίρρηση να ανάψει τσιγάρο, της απαντούσαν μισοαπολογητικά ότι «δεν είναι ότι ενοχλούμαι εγώ, αλλά επηρεάζει αρνητικά τους εργαζομένους».
«Α, φυσικά, καταλαβαίνω».
Το κάπνισμα σήμαινε πολλά γι' αυτήν ώρες-ώρες. Δούλευε πολύ σκληρά και το τσιγάρο μπορούσε να την ξεκουράσει και να τη χαλαρώσει ψυχολογικά. Ηταν χήρα και δεν είχε στενούς συγγενείς ώστε να τους γράφει τα απογεύματα και τα μάτια της δεν άντεχαν πάνω από μία ταινία την εβδομάδα, επομένως το κάπνισμα κατέληξε να είναι ένα απαραίτητο σημείο στίξης στη μακροσκελή πρόταση μιας ημέρας στον δρόμο.
Η τελευταία εβδομάδα του πρώτου ταξιδιού της με το νέο δρομολόγιο τη βρήκε στην πόλη του Κάνσας. Ηταν μέσα Αυγούστου και ένιωθε λίγη μοναξιά ανάμεσα σε όλες εκείνες τις νέες επαφές, έτσι λοιπόν χάρηκε όταν βρήκε στη ρεσεψιόν μιας εταιρείας κάποια γυναίκα που γνώριζε από το Σικάγο. Κάθησε μαζί της μέχρι να τη φωνάξουν και στην πορεία της συζήτησης έμαθε μερικά πράγματα για τον άνδρα που επρόκειτο να δει.
«Θα τον πειράξει αν καπνίσω;».
«Τι; Θεέ μου, ναι!» είπε η φίλη της. «Εχει δώσει λεφτά για να στηρίξει τον αντικαπνιστικό νόμο».
«Α. Καλά, σου είμαι ευγνώμων για τη συμβουλή - κάτι παραπάνω από ευγνώμων».
«Καλύτερα να προσέχεις με δαύτο παντού εδώ γύρω» είπε η φίλη της. «Κυρίως με τους άνδρες άνω των 50. Οσους δεν πήγαν στον πόλεμο. Ενας κύριος μου έλεγε ότι κανείς από όσους πήγαν στον πόλεμο δεν θα είχε ποτέ πρόβλημα με όποιον καπνίζει».
Αλλά στην αμέσως επόμενη στάση της έπεσε πάνω στην εξαίρεση. Φαινόταν μια χαρά νεαρός, αλλά τα μάτια του είχαν στυλωθεί με τέτοια έκπληξη πάνω στο τσιγάρο που χτυπούσε στο νύχι του αντίχειρά της, ώστε η κυρία Χάνσον αναγκάστηκε να το κρύψει. Ανταμείφθηκε όμως όταν ο νεαρός της ζήτησε να γευματίσουν μαζί το μεσημέρι, ενώ μέσα σε μία ώρα είχε στα χέρια της και μια άκρως αξιόλογη παραγγελία.
Υστερα ο νεαρός επέμεινε να την πάει με το αυτοκίνητο στο επόμενο ραντεβού της, μολονότι εκείνη σκόπευε να βρει κάποιο ξενοδοχείο κάπου εκεί κοντά και να τραβήξει μερικές τζούρες στην τουαλέτα. Ηταν μια από εκείνες τις ημέρες που είναι γεμάτες αναμονή - όλοι ήταν απασχολημένοι, όλοι αργούσαν, και όταν εντέλει εμφανίζονταν οι πελάτες, είτε ανήκαν σ' εκείνη την κατηγορία των ανδρών με τα μακρόστενα πρόσωπα που καθόλου δεν τους αρέσουν οι μικρές αδυναμίες των άλλων ανθρώπων, είτε ήταν γυναίκες, θέλοντας ή μη αφοσιωμένες στις ιδέες αυτών των ανδρών.
Είχε να καπνίσει από το πρωί και ξαφνικά συνειδητοποίησε ότι αυτός ήταν ο λόγος για εκείνη την ακαθόριστη δυσαρέσκεια που ένιωθε στο τέλος κάθε επίσκεψης, ανεξάρτητα από το πόσο επιτυχής είχε αποδειχθεί από επαγγελματικής απόψεως. Ελεγε, «πιστεύουμε ότι καλύπτουμε ένα διαφορετικό κομμάτι της αγοράς.
Ολα βεβαίως από λάστιχο και καναβάτσο είναι φτιαγμένα, αλλά ο δικός μας τρόπος κατασκευής διαφέρει. Η αύξηση της διαφήμισης κατά 30% σε εθνικό επίπεδο μέσα σ' έναν χρόνο μιλά από μόνη της».
Και από μέσα της σκεφτόταν: Αν μπορούσα να τραβήξω έστω τρεις τζουρίτσες, θα πουλούσα ακόμα και παλιομοδίτικες μπαλένες.
Είχε να επισκεφθεί άλλο ένα κατάστημα τώρα, αλλά είχε ακόμα κανένα μισάωρο για το ραντεβού. Ηταν ακριβώς η ευκαιρία να πάει στο ξενοδοχείο της αλλά, καθώς δεν υπήρχε κανένα ταξί εκεί γύρω, άρχισε να περπατάει σκεπτόμενη: Μάλλον πρέπει να κόψω το τσιγάρο. Κοντεύω να πάθω εθισμό με δαύτο.
Μπροστά της είδε τον καθεδρικό ναό. Εδειχνε πολύ ψηλός, και ξαφνικά της ήρθε μια λαμπρή ιδέα: αφού ανέβαινε τόσο θυμίαμα στους πυργίσκους εκεί ψηλά προς τον Θεό, λίγος καπνός εκεί στον πρόδομο δεν θα έκανε μεγάλη διαφορά. Καθόλου δεν θα τον πείραζε τον Υψιστο αν μια καταπονημένη γυναίκα τραβούσε μερικές τζούρες στον πρόδομο.
Μολαταύτα, αν και δεν ήταν καθολική, η σκέψη αυτή την ενόχλησε. Ηταν άραγε τόσο σημαντικό να καπνίσει, από τη στιγμή που θα μπορούσε να ενοχλήσει τόσο κόσμο; Και όμως. Δεν θα τον ενοχλήσει, συλλογιζόταν επίμονα. Στην εποχή Του, δεν είχαν καν ανακαλύψει το ταμπάκο…
Μπήκε στην εκκλησία∙ ο πρόδομος ήταν σκοτεινός. Ψαχούλεψε μέσα στην τσάντα της για να βρει σπίρτα, αλλά δεν βρήκε τίποτα. Θα πάω ν' ανάψω από κανένα κερί, σκέφτηκε.
Μονάχα μια κηλίδα φωτός στη γωνία έσπαγε το σκοτάδι στο κεντρικό κλίτος του κυρίως ναού. Προχώρησε στον διάδρομο προς εκείνη τη λευκή θαμπάδα και είδε ότι δεν προερχόταν από τα κεριά και ότι, σε κάθε περίπτωση, σύντομα θα χανόταν - ένας γέρος ετοιμαζόταν να σβήσει την τελευταία λάμπα λαδιού.
«Τούτα 'δώ είναι τάματα» είπε. «Τη νύχτα τα σβήνουμε. Πιστεύουμε πως έχει μεγαλύτερη σημασία για τον κόσμο που μας τα φέρνει να τα έχουμε και την επόμενη μέρα παρά να καίνε όλη νύχτα».
«Κατάλαβα».
Ο γέρος έσβησε και την τελευταία λάμπα. Τώρα δεν είχε απομείνει κανένα φως στον καθεδρικό, εκτός από έναν ηλεκτρικό πολυέλαιο που ήταν κρεμασμένος ψηλά και τη μονίμως αναμμένη λάμπα μπροστά από το Ιερό.
«Καληνύχτα» είπε ο νεωκόρος.
«Καληνύχτα».
«Υποθέτω ότι ήρθες να προσευχηθείς».
«Ναι, γι' αυτό ήρθα».
Εκείνος έφυγε και μπήκε στο σκευοφυλάκιο. Η κυρία Χάνσον γονάτισε για να προσευχηθεί.
Είχε πολύ καιρό να προσευχηθεί. Καλά-καλά δεν ήξερε ούτε και για ποιο πράγμα να προσευχηθεί, κι έτσι προσευχήθηκε για τον εργοδότη της και για τους πελάτες της στο Ντε Μόιν και την πόλη του Κάνσας. Οταν τέλειωσε τις προσευχές της, σηκώθηκε. Μια εικόνα της Παναγίας την κοιτούσε από μια κόγχη, δυο μέτρα πάνω από το κεφάλι της.
Εστρεψε και εκείνη το βλέμμα της προς τα 'κεί. Επειτα σηκώθηκε ξανά όρθια και έγειρε νωχελικά προς τα πίσω στη γωνία του στασιδιού. Στη φαντασία της, η Παρθένος Μαρία κατέβηκε, όπως στο θεατρικό έργο «Το θαύμα», και πήρε τη θέση της, άρχισε να πουλάει κορσέδες και ζωνάρια για λογαριασμό της ώσπου κουράστηκε, όπως ακριβώς και η ίδια. Υστερα, για μερικά λεπτά, η κυρία Χάνσον μάλλον αποκοιμήθηκε.
Ξύπνησε με την αίσθηση ότι κάτι είχε αλλάξει και σιγά-σιγά αντιλήφθηκε ότι στον αέρα υπήρχε μια γνώριμη μυρωδιά που δεν ήταν θυμίαμα και ότι την έτσουζαν τα δάχτυλά της. Κατόπιν συνειδητοποίησε ότι το τσιγάρο που κρατούσε στο χέρι της ήταν αναμμένο - έκαιγε.
Πολύ γλαρωμένη ακόμα για να σκεφτεί, τράβηξε μια τζούρα για να μη σβήσει η καύτρα. Υστερα ύψωσε το βλέμμα της προς την κόγχη της Παναγίας, κάπου εκεί στο μισοσκόταδο.
«Ευχαριστώ για τη φωτιά» είπε.
Αλλά δεν της φάνηκε αρκετό και έτσι έπεσε στα γόνατα, με τον καπνό του τσιγάρου ανάμεσα στα δάχτυλά της να στροβιλίζεται ανεβαίνοντας ψηλά.
«Ευχαριστώ πολύ για τη φωτιά» είπε.

(Απόδοση στα ελληνικά: Γρηγόρης Μπέκος / Επιμέλεια: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου)

http://www.newyorker.com/fiction/features/2012/08/06/120806fi_fiction_fitzgerald?currentPage=all 

Γράφει ο Γρηγόρης Μπέκος στο ΒΗΜΑ της Κυριακής 12-8-12:

Το 1936, τέσσερα χρόνια πριν από τον θάνατό του από καρδιακό επεισόδιο στα 44 του, ο αμερικανός συγγραφέας Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ είχε προσφέρει στο έγκριτο περιοδικό «The New Yorker» ένα διήγημα 1.173 λέξεων με τον τίτλο «Thank You For The Light» (Ευχαριστώ για τη φωτιά). 

Το έντυπο απέρριψε τότε το διήγημα του συγγραφέα, που το 1925 είχε εκδώσει το κλασικό πλέον μυθιστόρημα «Ο υπέροχος Γκάτσμπι». 

«Φοβούμαστε ότι είναι εντελώς απίθανο να δημοσιευθεί αυτό το διήγημα του Φιτζέραλντ. Μας φαίνεται τόσο παράξενο κι ασυνήθιστο ώστε να το έχει γράψει αυτός, και σίγουρα υπέρ το δέον φανταστικό. Θα δίναμε πολλά, βεβαίως, για να έχουμε στις σελίδες μας μια ιστορία του Σκοτ Φιτζέραλντ και ευελπιστούμε ότι θα μας στείλετε κάτι που θα φαίνεται πιο ταιριαστό. Ευχαριστούμε, σε κάθε περίπτωση, που το θέσατε υπ' όψιν μας» έγραφε συγκεκριμένα η απαντητική επιστολή του περιοδικού.

Τα εγγόνια του συγγραφέα βρήκαν το εν λόγω διήγημα ανάμεσα σε κάποια έγγραφά του και στη συνέχεια το παρέδωσαν στον μελετητή του έργου και επιμελητή του, Τζέιμς Γουέστ. 

Η υπεύθυνη λογοτεχνίας του αμερικανικού περιοδικού Ντέμπορα Τρέισμαν εικάζει σήμερα ότι το διήγημα απορρίφθηκε εξαιτίας της ασεβούς μεταχείρισης που επεφύλαξε τότε ο συγγραφέας στην Παρθένο Μαρία. Η τελευταία όμως «έχει υποστεί πολύ χειρότερα πράγματα έκτοτε απ' ό,τι στα χέρια του Φιτζέραλντ εκείνη την εποχή». 

Η ίδια υποστηρίζει ότι σήμερα μπορούμε να το διαβάσουμε ως ένα «υπέροχο μικρό προσχέδιο» και να το δούμε ως μια «λεπτομέρεια λογοτεχνικού ενδιαφέροντος».

Εβδομήντα έξι ολόκληρα χρόνια μετά, το «New Yorker» δημοσιεύει το διήγημα στο νέο του τεύχος που κυκλοφορεί τη Δευτέρα 6 Αυγούστου 2012. 

Πρωταγωνίστρια της ιστορίας είναι η κυρία Χάνσον που «ήταν μια όμορφη, μα κάπως ταλαιπωρημένη γυναίκα γύρω στα σαράντα, που πουλούσε κορσέδες και ζωνάρια, ταξιδεύοντας έξω απ' το Σικάγο» και γι' αυτήν «το κάπνισμα κατέληξε να είναι ένα απαραίτητο σημείο στίξης στη μακροσκελή πρόταση μιας ημέρας στο δρόμο».

Αργύρης Χιόνης: Η Απουσία

     Τη λέξη Απουσία την άκουσα, για πρώτη φορά, στο σχολείο. Ο δάσκαλος έπαιρνε απουσίες, ο απουσιολόγος έπαιρνε απουσίες... Γιατί τις παίρνανε, που τις πηγαίνανε και τι τις κάνανε, ποτέ δεν κατάλαβα. Και επειδή, μικρός, ήμουν πολύ φιλάσθενος, παίρνανε συχνά και τις δικές μου απουσίες, χωρίς ωστόσο να νιώσω ποτέ ότι κάτι μου αφαιρούσαν, κάτι μου έλειπε.
Το ίδιο γινότανε και με τον πυρετό μου. Κάθε φορά που αρρώσταινα, μου 'λέγε η μάνα μου: «Έλα, να σου βάλω το θερμόμετρο, να σου πάρω τον πυρετό». Και μου 'βαζε το θερμόμετρο στη μασχάλη, αλλά τον πυρετό δεν μου τον έπαιρνε, γιατί ο πυρετός έμενε εκεί και μ' έψηνε, μέχρι που αποφάσιζε να φύγει από μόνος του και κά­ποιον άλλονε να βρει για να παιδέψει.
Είχα, όπως καταλαβαίνετε, ένα πρόβλημα με τις λέξεις που δεν χρησιμοποιούνταν κυριολεκτικά, που άλλα έλεγαν και άλλα εννοούσαν. Δεν είχα ακόμη μάθει τη μεταφορική χρήση τους· δεν ήμουν ακόμη ποιητής.
     Αυτό συνέβη λίγο αργότερα. Θέλω να πω, άρχισα να γίνομαι ποιητής, όταν, με τη βοήθεια του νονού μου, έμαθα ότι η απουσία είναι πουλί. Ο νονός μου, ένας γλυκός, διαβασμένος και ευφάνταστος άνθρωπος, ζούσε, με τη γυναίκα του, σε μια μεγάλη μονοκατοικία με εξίσου μεγάλο κήπο. Ακριβώς δίπλα (ένας ψηλός μαντρότοιχος ήταν το όριο), βρισκότανε η λαϊκή αυλή όπου εμείς, τέσσερα άτομα, καταλαμβάναμε, με ταπεινό νοίκι, ένα μόνο δωμάτιο χωρίς κανένα βοηθητικό χώρο. Επειδή ο νονός μου, ενώ είχε μεγάλο σπίτι και μεγάλη καρδιά, δεν είχε παιδιά, αποφάσισε να αγαπάει εμένα σαν παιδί του. Μόλις, λοιπόν, γύριζε σπίτι απ' τη δουλειά (βιβλιοπώλης ήτανε), έβγαινε στον κήπο και ξερόβηχε. Αυτό ήταν το σύνθημα μας, ο μυστικός μας κώδικας, που σήμαινε «έφτασα μόλις, έλα!» κι εγώ προσέτρεχα αμέσως, γιατί όσο μ' αγαπούσε εκείνος, άλλο τόσο κι εγώ τον αγαπούσα.
     Η αστική αυτή κατοικία, πλάι στη δική μας μίζερη αυλή, ήταν για μένα ένας κόσμος μαγικός, βγαλμένος κατευθείαν από τα παραμύθια. Και τί δεν υπήρχε εκεί μέσα: δρύινα βερνικωμένα πατώματα, παχιά χαλιά, που κάνανε το βάδισμα αθόρυβο σαν της γάτας, βιβλιοθήκες από τοίχο σε τοίχο, πίνακες ζωγραφικοί με υπέροχα τοπία από κάποιους άλλους κόσμους, εβένινοι μπουφέ­δες με απαστράπτοντα ασημικά μες στις βιτρί­νες τους, τραπέζια και καρέκλες με κεντητά λινά καλύμματα, ένα περίεργο σκεύος, μεγάλο σαν εικονοστάσι, που το λέγαν σαμοβάρι κι έβγαζε, από ένα μικρό βρυσάκι, τσάι αρωματικό, κούπες τσαγιού από διάφανη κινέζικη πορσελάνη, μια τεράστια, σαν μικρός ελέφαντας, μαντεμένια σόμπα, επιχρισμένη με πράσινο σμάλτο, ένα ραδιόφωνο, καπλαντισμένο με καρυδιά, απ' όπου έρρεε, σχεδόν αδιάκοπα, μια μουσική που τήνε λέγαν κλασική, και παντού, από το μπάνιο ως το πιο μικρό δωμάτιο, το άρωμα λεβάντας απ' την κο­λόνια του νονού μου.
     Σε μια γωνιά του μεγάλου σαλονιού (υπήρχε και μικρότερο για τις σύντομες ή αδιάφορες επισκέψεις) στεκόταν, πάνω σε βάθρο ξύλινο με τέχνη σκαλισμένο, έν' αδειανό κλουβί τόσο όμορφα φτιαγμένο, που επιθυμούσες να μικρύνεις, σαν καναρίνι ελάχιστος να γίνεις, μόνο και μόνο για να κατοικήσεις μέσα του. Αργότερα, πολύ αρ­γότερα, φωτογραφίες όταν πρωτοείδα του Τάτζ Μαχάλ, κατάλαβα πως ήτανε πιστό συρμάτινο αντίγραφο αυτού του διάσημου τεμένους. Τότε, ωστόσο, το μόνο που παίδευε την παιδική μου σκέψη ήταν γιατί ένα τόσο όμορφο κλουβί έμενε άδειο. Ρώτησα λοιπόν, μια μέρα, τον νονό μου: «Γιατί δεν έχει το κλουβί μέσα πουλί;».
     «Έχει και παραέχει, μόνο που δεν το βλέ­πεις», μου αποκρίθηκε.
     «Και πώς το λένε;» επέμεινα εγώ.
     «Το λένε Απουσία», μου είπε.
     «Και γιατί δεν κελαηδά;»
     «Γιατί η απουσία εκτός από αόρατη είναι και βουβή· φωνή δεν έχει».
     Αν και χαμογελούσε, λέγοντας μου αυτά τα λόγια, τα μάτια του δεν συμμετείχαν στο χαμόγελο· υπήρχε κάτι σκοτεινό μέσα τους, που μ' έκανε να σωπάσω, μολονότι είχα ακόμη πολλές απορίες σχετικά μ' αυτό το περίεργο πουλί.
     Λίγο μετά τη συμπλήρωση των δεκατεσσάρων μου χρόνων και πριν προλάβω να του δείξω τα ποιήματα που είχα αρχίσει να γράφω, ο νονός μου πέθανε. Ήταν ο πρώτος μου νεκρός, κι ήταν η πρώτη φορά που ένιωθα την καρδιά μου σαν συρμάτινο Τάτζ Μαχάλ, κατοικημένη απ' το αόρατο βουβό πουλί, την Απουσία.
     Πέρασαν χρόνια πολλά από τότε, μεγάλωσα, ωρίμασα, σίτεψα· πλήθος πλέον τα σβησμένα κεριά, πλήθος οι αγαπημένοι μου νεκροί... Και μια μέρα, περιπλανώμενος μέσα στον ζωολογικό κήπο της Αμβέρσας, βρέθηκα, κάποια στιγμή, μπροστά σ' ένα τεράστιο, σιδερόφρακτο, άδειο κλουβί με μια πινακίδα στη βάση του, που έγραφε στα γαλλικά και στα φλαμανδικά: ABSENCE -AFWEZIGHEID. Ίσως να ήταν κάποιο βελγικό αστείο ή, πάλι, μπορεί ο επιγραφοποιός να 'θελε να δηλώσει απλώς, με τρόπο βέβαια κάπως παράδοξο, ότι το ζώο, που όφειλε να είν' εκεί, απουσίαζε. Εγώ ωστόσο ταράχτηκα. Είδα, ξαφνικά, να επαληθεύεται αυτό που από καιρό υποπτευόμουν ότι η Απουσία δεν είναι πουλί άλλα θηρίο ανήμερο που, σιωπηλό και άφαντο, τρώει τα σωθικά μας, ώσπου να γίνουμε κενά τεμένη, μαυσωλεία θαμπών αναμνήσεων.

     Επιμύθιο: Η Απουσία είναι το μοναδικό θηρίο που ο άνθρωπος όχι μονάχα δεν κατάφερε ποτέ να εξημερώσει, αλλ' ούτε να συλλάβει καν. Βέβαια, πάντα ελπίζει ότι θα τα καταφέρει, γι' αυτό και σ' όλους τους ζωολογικούς κήπους υπάρχει έν' αδειανό κλουβί γι' αυτήν.

Χλόη Κουτσουμπέλη: Τα κόκκινα κεράσια

Ανέκαθεν τα κόκκινα κεράσια μου θύμιζαν θάνατο.
Η μητέρα μου δεν έζησε αρκετά για να δει τους τεράστιους πίνακες στην πρώτη ατομική μου έκθεση. Το θέαμα, ακόμα και για μένα, ήταν τρομακτικό. Οι εφιάλτες μου είχαν πάρει σάρκα και οστά. Τα κεράσια απλωμένα σε όλη την μικρή γκαλερί σκέπαζαν τα πάντα με το αίμα τους. Οι τοίχοι είχαν γίνει κατακόκκινοι. Οι άνθρωποι ψιθύριζαν ανήσυχοι. Ήμουν σίγουρος ότι φεύγοντας θα κοίταζαν πίσω τους για να δουν αν τα παπούτσια τους άφηναν ματωμένα ίχνη.
Κάθε φορά που βλέπω κεράσια θυμάμαι. Τα άσπρα αδύνατα
δάχτυλά της που έπλεναν μεθοδικά τα κεράσια στον νεροχύτη. Ήταν ολοστρόγγυλα κεράσια σαν πυρακτωμένα ηφαίστεια, έσφυζαν από ζωντάνια έτοιμα να σκάσουν και να πλημμυρίσουν τα πάντα. Κοίταζα το πίσω μέρος του λαιμού της, τον μικρό εκείνο βάλτο ανάμεσα στα ανασηκωμένα της μαλλιά, ένα μαλακό σημείο εντελώς ανυπεράσπιστο και ταυτόχρονα απρόσιτο και ένιωθα προσμονή και απέραντη λύπη.
Ο πατέρας μου πέθανε νωρίς. Η μητέρα μου ήταν νοσοκόμα. Έλειπε πολύ, κυρίως τα βράδια. Κάποιες νύχτες δεν γύριζε καθόλου στο σπίτι. Όσο μεγάλωνα καταλάβαινα την διαφορά. Πότε η μητέρα μου περνούσε την νύχτα στο νοσοκομείο και πότε στο σπίτι κάποιου «φίλου». Πότε είχε τα μαλλιά ανασηκωμένα σε έναν αυστηρό κότσο και πότε λυτά να ανεμίζουν στους ώμους. Πότε φορούσε δαντελωτά εσώρουχα κάτω από την άσπρη στολή και πότε ρούχα πολυφορεμένα, πότε μύριζε ιώδιο και λαστιχένια γάντια και πότε εκείνη την άλλη την ακαθόριστη μυρωδιά που ήταν το άρωμά της και πάλι δεν ήταν, που με κυνηγούσε όλη την μέρα και δεν την πλησίαζα επίτηδες, γιατί δεν άντεχα να την μυρίσω.
Τα βράδια που έμενα μόνος στο σπίτι, έρχονταν κόκκινοι άγγελοι μέσα στο σκοτάδι και με κορόιδευαν. Άλλοτε έπαιζαν παράξενα παιχνίδια που με πονούσαν και άλλοτε με κυνηγούσαν στο δωμάτιο. Τα όνειρά μου ήταν βαριά και μεθυσμένα θαρρείς και έσταζαν κόκκινο κρασί. Το σπίτι γέμιζε παράξενα πουλιά. Μαύρες σκιές φτερούγιζαν στους τοίχους. Για να μην φοβάμαι τραγουδούσα ένα περίεργο νανούρισμα σαν ξόρκι και σχεδόν πάντα έβρεχα το κρεβάτι μου.
Η μητέρα μου ποτέ δεν σχολίαζε την αιτία του καθημερινού αλλάγματος των σεντονιών του κρεβατιού μου. Όταν αυτό όμως συνεχίστηκε και τα πρώτα χρόνια της εφηβείας μου, έπαψε να μου στρώνει το κρεβάτι. Αμίλητη μου άφηνε τα καθαρά σεντόνια πάνω σε μια καρέκλα.
Ύστερα μεγάλωσα. Τις γυναίκες τις γνώρισα μέσα από τα φρούτα. Το πρώτο μου φιλί με μία συμμαθήτρια είχε την γεύση πεπονιού. Ύστερα αγάπησα την Άννα. Μαζί της έμαθα να τρώω μεγάλες φέτες καρπουζιού που άχνιζαν παγωμένες, ροδάκινα που έλιωναν νωχελικά στο στόμα, σταφύλια μικρά και σκληρά που σκλήριζαν καθώς τα μασούσα, στρόγγυλες ροδέλες μπανάνας που κυλούσαν ηδονικά στον ουρανίσκο. Την ερωτεύτηκα. Ήταν δέκα χρόνια μεγαλύτερή μου. Μία μέρα της έσπασα την μύτη. Με γροθιά. Με εγκατέλειψε. Την είχα προειδοποιήσει να μην το κάνει. Άλλαξε πόλη, πήρε αλλού μετάθεση. Δεν έμαθα ποτέ που πήγε. Ήθελα να την σκοτώσω. Ήθελα να πεθάνω.
Τότε ένας καθηγητής μου στην Αρχιτεκτονική ανακάλυψε ότι είχα πηγαίο ταλέντο. Ρίχτηκα με τα μούτρα στην ζωγραφική. Σε καμβά, σε χαρτί, στα χέρια μου, στο κορμί μου. Έριχνα τις σκιές της παιδικής μου ηλικίας στον καμβά και τις χρωμάτιζα. Όμως δεν ήταν λύτρωση. Οι σκιές ζωντάνευαν, πάλλονταν, γίνονταν γυναίκες που με καταβρόχθιζαν, που με κατάπιναν στην σκοτεινή τους άβυσσο. Κλεισμένος μέσα στο δωμάτιο μου ζωγράφιζα για μερόνυχτα χωρίς να έχω καμιά απολύτως επαφή με την πραγματικότητα. Είχα φύγει από το πατρικό μου ύστερα από μια γερή συμπλοκή με τον πατριό μου, τον άντρα που τελικά παντρεύτηκε την μητέρα μου. Του χαράκωσα το πρόσωπο με ένα κομμάτι σπασμένο γυαλί. Την μητέρα μου που πήρε το μέρος του την περίμενα. Έξω από το νοσοκομείο χαράματα. Πήγα να την δείρω. Έκλαιγε. Την έφτυσα μόνο κι έφυγα.
Ο καθηγητής μου μού βρήκε δουλειά σε έναν εκδοτικό οίκο. Έκανα εικονογραφήσεις σε παραμύθια. Ταυτόχρονα τα Σαββατοκύριακα δούλευα σε ένα μπαρ της γειτονιάς μου. Από την γιαγιά μου κληρονόμησα κάτι μερίσματα από μετοχές κι έτσι με όλα αυτά κατάφερα να νοικιάσω ένα μικρό στούντιο στην παλιά πόλη και να πληρώνω τα υλικά για την ζωγραφική. Ο καθηγητής μου με ερωτεύτηκε. Μου ζήτησε να πάω να ζήσω μαζί του. Του αρνήθηκα και δεν τον άφησα ποτέ να με αγγίξει. Νομίζω ότι με φοβόταν. Πάντως κατάφερε να με φέρει σε επαφή με άλλους ζωγράφους και να πάρω μέρος σε τρεις ομαδικές εκθέσεις.
Οι πίνακές μου -συνήθως μεγάλοι- αιφνιδίαζαν και σόκαραν. Τα χρώματα και η βία τους συγκλόνιζαν. Οι κριτικοί άρχισαν να μιλούν για μεγάλο ταλέντο. Ο καθηγητής μου- ζωγράφος και ο ίδιος- άρχισε να καμαρώνει για την ανακάλυψή του. Για μένα όμως ο ίδιος έγινε βάρος. Έβλεπε μέσα από τους πίνακες μου και πίσω από το πρόσωπό μου και αυτό με τρόμαζε. Έδειχνε να νοιάζεται για μένα. Ένας παλιός ξεχασμένος πατέρας. Άραγε έτσι θα ήταν αν είχα πατέρα αναρωτιόμουν; Θα μπορούσα να το συνηθίσω. Ίσως και να άρχιζε να μου αρέσει. Αν δεν έβλεπα τον τρόπο που με κοιτούσε. Το βλέμμα του έπεφτε ωμό επάνω μου και με ανακάτευε. Ένα βράδυ, έγραψα ένα γράμμα στον Κοσμήτορα. Ύστερα από αυτό, ο καθηγητής δεν μου ξαναμίλησε.

- Γνώρισα τον Πι ένα βράδυ σε ένα μπαρ που δούλευε. Μου είπε ότι ήταν ζωγράφος. Το ίδιο βράδυ με κάλεσε σπίτι του για να δω τους πίνακές του. Μου ζήτησε να ποζάρω για αυτόν. Ήμουν τότε πενήντα χρόνων. Αυτός είκοσι επτά. Με έβαλε να ξαπλώσω γυμνή πάνω σε έναν καναπέ. Πάνω στο κορμί μου έβαλε κόκκινα κεράσια. Ύστερα έβαλε τα χέρια στο λαιμό μου και τα πίεσε δυνατά. Ένιωσα τα πνευμόνια μου να πονούν, πάλεψα να ανασάνω. Γύρω από τον λαιμό μου υπήρχε ένα μεταλλικό, ακάνθινο στεφάνι. Σπαρταρούσα σαν τρελή. Με άφησε απότομα κι άρχισε να ζωγραφίζει. Μάζεψα τα ρούχα μου από κάτω και πήγα να βγω από το σπίτι. Η πόρτα ήταν κλειδωμένη. Έκλαιγα και ούρλιαζα, φώναζα βοήθεια, ήμουν εκτός εαυτού. Ήρθε κοντά μου και μου έδωσε με το ζόρι να φάω κεράσια. Μου πασάλειψε το στόμα, τον λαιμό, το στήθος. Με απείλησε. Μου είπε ότι αν ποτέ μιλήσω σε κανέναν για όλα αυτά, θα με βρει και θα με σκοτώσει. Είχα δύο παιδιά ακόμα στο Γυμνάσιο. Ο άντρας μου μας είχε εγκαταλείψει. Δεν είχα κανέναν να με προστατέψει. Δεν μίλησα.

Tην έβλεπα να πλένει τα κεράσια στον νεροχύτη και την ένιωσα τόσο απορροφημένη και απόμακρη που θέλησα να την σκοτώσω. Έτσι κι αλλιώς τα κεράσια πάντα με παράπεμπαν στον θάνατο. Όλο αυτό το άδικο παχύρρευστο αίμα τους. Πήρα ένα μαχαίρι από το συρτάρι. Γύρισε και με κοίταξε. Ήταν μεγαλύτερή μου. Είχε πολλές ρυτίδες γύρω από το στόμα και τα μάτια. Ήταν ξανθιά και έμοιαζε με την μητέρα μου. Ήξερα ότι θα με εγκατέλειπε αργά η γρήγορα κι αυτή. Το είδα στο βλέμμα της που τρεμούλιασε. Αποστροφή και φόβος.
-- Είμαι η Άννα Κ., σαράντα χρόνων, καθηγήτρια Αγγλικών. Ναι, φυσικά γνωρίζω τον Πι. Ήμουν καθηγήτρια του πριν από δέκα χρόνια. Τον ερωτεύτηκα. Δεν έχω γνωρίσει άντρα τόσο τρυφερό, τόσο ανοχύρωτο. Μου παρέδωσε τον εαυτό του με αυταπάρνηση. Ήμουν ωστόσο δέκα χρόνια μεγαλύτερη. Αυτός ήταν μόλις είκοσι. Δεν μπορούσα να τον αποχωριστώ. Τελικά ζήτησα μετάθεση και έφυγα σε άλλη πόλη κι έτσι τελείωσε η ιστορία μας. Βίαιος; Όχι ακριβώς. Όταν με άγγιζε, ένιωθα εύθραυστη και γυάλινη. Μου φερόταν σαν να ήμουν πολύτιμη. Όμως ο Π. ζει σε έναν κόκκινο κόσμο γεμάτο πόνο και πάθος.

Μερικές φορές όταν ζωγραφίζω κάτι σπάζει. Νιώθω να δρασκελίζω κάποιο νοητό σύνορο και τότε το σύμπαν μου διαστέλλεται, δεν υπάρχει χρόνος, παρόν, τοίχοι, άνθρωποι, έπιπλα, διαμέρισμα, κόσμος, όλα είναι καμβάς και χρώματα, καλειδοσκόπιο και τρόμος, βουβαμάρα και πανικός, πυροτεχνήματα και φρούτα που εξακοντίζονται μεθυσμένα, που εκπυρσοκροτούν και βάφουν τους τοίχους, μαλακή σάρκα που μέσα της βυθίζομαι, το κορμί της μητέρας μου, τεράστια γυναικεία κορμιά που πλέουν σε μωβ αμνιακό υγρό, απειλητικές φιγούρες που με κυνηγούν κι εκείνη την στιγμή ξέρω ότι πρέπει να ζωγραφίσω, πρέπει να εκτοξεύσω τα υγρά μου χρώματα στον καμβά για να έρθει η ποθητή γαλήνη. Άλλες φορές η ζωγραφική μου κάνει κακό. Μέσα από τα χρώματα ξεπηδάει μία ανάγκη με πολλά κεφάλια, με πολλά στόματα που ουρλιάζουν με γυμνά τα ούλα τους, τότε ένας θυμός σφυροκοπάει στις φλέβες μου που τον αποκαλώ θάνατο.
Μία φορά μόνο έγινα βίαιος. Ήταν με μια γυναίκα που γνώρισα στο μπαρ που δούλευα. Είχα πιεί πολύ. Ήρθε σπίτι μαζί μου για να δει τους πίνακές μου. Ήταν όμορφη, φορούσε μαύρη δαντέλα. Θέλησα να την ζωγραφίσω με κεράσια στο κορμί της. Ενώ την ζωγράφισα μου μίλησε για τα δύο της αγόρια. Πήγαιναν Γυμνάσιο. Την ρώτησα με ποιον τα αφήνει και μπορεί τα βράδια να τριγυρνάει στα μπαρ. «Μόνα», μου απάντησε. «Τα αφήνω μόνα». Κάτι στο φτιασιδωμένο της χαμόγελό της με τα ξέφτια που ξέφευγαν δεξιά κι αριστερά από το στόμα της, με θύμωσε ανεξέλεγκτα. «Μόνα» είπε ανέμελα, σαν να μην υπήρχε η μαύρη τρύπα, το σκοτάδι που δαγκώνει, ο κρύος φόβος, το βρεγμένο κρεβάτι. Ξάφνου στο μυαλό μου ξεπήδησαν κόκκινα κεράσια και την τράνταξα, έγινα βίαιος, δεν ξέρω τι έκανα, δεν θυμάμαι καλά, την έστειλα σπίτι στα παιδιά της, την απείλησα, της είπα να μην τα αφήνει μόνα, της είπα ότι αν την ξαναδώ στο μπαρ κι εγώ δεν ξέρω τι θα της κάνω. Δεν την ξαναείδα.
Έπλενε τα κεράσια στον νεροχύτη με τα λεπτά επιδέξια της δάχτυλα. Νότες πάνω σε μαύρο πιάνο. Άρπαξα ένα μαχαίρι, την πλησίασα από πίσω, αυτή σαν να διαισθάνθηκε κάτι, γύρισε και με κοίταξε. Ήταν μεγαλύτερη μου, ξανθιά κι είχε πολλές ρυτίδες γύρω από τα μάτια και το στόμα. Ήταν η μάνα μου. Με είχε ικετεύσει, εκλιπαρήσει να πάω να την δω. Ο πατριός μου θα έλειπε για λίγες μέρες σε ταξίδι. Είχα να την δω από τότε που την περίμενα ξημερώματα έξω από το νοσοκομείο. Έπλενε κεράσια για να μου τα προσφέρει γιατί ήξερε ότι ήταν το αγαπημένο μου φρούτο. Κοίταξε το μαχαίρι που κρατούσα. Με αποστροφή και φόβο. Κι ύστερα η έκφρασή της άλλαξε. Τα μάτια της μαλάκωσαν και μέσα σε μια στιγμή με γέννησαν ξανά. Καινούργιο, μικρό, άσπιλο.
«Έχεις δίκιο μικρέ μου Πι», μου είπε γλυκά. «Πάντα είχες δίκιο. Μικρέ καλέ μου Πι».
Πέταξα το μαχαίρι στο δάπεδο. Την αγκάλιασα. Τα κεράσια γυμνά και κόκκινα κύλησαν στο πάτωμα και πλημμύρισαν την κουζίνα.

(Δημοσιευμένο στο περιοδικό ΕΝΕΚΕΝ)

Χλόη Κουτσουμπέλη: Άγγελος Θανάτου

    Eίμαι μια άσχημη γυναίκα. Η μύτη μου είναι ένα κάθετο, σάρκινο τείχος που κόβει το πρόσωπό μου στα δύο. Ίχνη από σπυράκια μιας άσχημης εφηβείας αυλακώνουν το πρόσωπο μου. Είμαι υπέρβαρη και φοράω συνέχεια φαρδιά και σκούρα ρούχα για να κρύψω το σώμα μου.
    Θα μπορούσα βέβαια να πω ότι έχω έναν πλούσιο ψυχικό κόσμο, μία πηγαία καλοσύνη και ένα κοφτερό μυαλό που αντισταθμίζουν την εξωτερική μου εμφάνιση. Θα μπορούσα να το πω, αλλά θα έλεγα ψέματα. Η εξωτερική μου ασχήμια για μένα ήταν πάντα ένα άλλοθι για να αδρανώ και να βυθίζομαι στην αυτολύπησή μου. Ως εκ τούτου, ποτέ δεν μορφώθηκα ιδιαίτερα, ούτε καλλιέργησα την καλή πλευρά του εαυτού μου.
    Οι άντρες συνήθως με προτιμούν για φίλη τους. Στην διάρκεια της ζωής μου είχα μερικούς εραστές. Κάποιοι ήταν όμορφοι, κάποιοι άσχημοι. Κανένας από αυτούς δεν με αγάπησε, αφού κι εγώ ποτέ δεν κατάφερα να αγαπήσω τον εαυτό μου.
    Κι ύστερα γλίστρησα στον μαγικό κόσμο του διαδικτύου και όλα άλλαξαν στην ζωή μου. Τώρα πια μπορώ. Να αναπτύξω όλα μου τα ταλέντα. Να αποκτήσω μία νέα αστραφτερή προσωπικότητα. Κανείς δεν με κρίνει και δεν με απορρίπτει εκ των προτέρων. Νιώθω δυνατή, όμορφη, ισχυρή γιατί στο διαδίκτυο είμαι η Αμαζόνα του Θανάτου.
    Μπορώ πια και παγιδεύω τα θύματα μου στον ασημένιο μου ιστό, έντεχνα καλλιεργώ τις ανασφάλειές τους και εξυμνώ τα προτερήματά τους, τα ταπεινώνω και τα εξυψώνω έτσι ώστε να μπορώ να τα χειρίζομαι, τους γίνομαι απαραίτητη και ύστερα τα εγκαταλείπω άσπλαχνα.
    Σε κανέναν ποτέ δεν αποκαλύπτω το πραγματικό μου πρόσωπο. Ούτε μπόρεσε ποτέ κανείς να μου εκμαιεύσει στοιχεία για την ζωή μου. Όταν μου ζητήθηκε να στείλω ηλεκτρονικά φωτογραφία μου το απέφυγα. Κι όμως οι συνομιλητές μου στο διαδίκτυο, μου εξομολογούνται τα πάντα γι αυτούς.
    Αυτό βέβαια μου δίνει την δύναμη που χρειάζομαι. Και μερικές φορές το εκμεταλλεύομαι. Για να τους διαλύω. Όπως για παράδειγμα τον «Φωτεινό Άγγελο», έναν συμπαθητικό τριαντάρη ασφαλιστή που μόλις γύριζε από την δουλειά έτρωγε το κατεψυγμένο του δείπνο μπροστά στην τηλεόραση και στην συνέχεια σέρφαρε στο διαδίκτυο μέχρι τα μεσάνυχτα. Αυτός έπαθε κόλλημα. Εξαρτήθηκε πραγματικά από μένα. Μου διηγήθηκε κάθε μικρή λεπτομέρεια της ζωής του. Έμαθα τα πάντα για το οιδιπόδειο του σύμπλεγμα με την χοντρή και υπερπροστατευτική μαμά του. Για τον φόβο του για τις αυταρχικές γυναίκες, για την Ελένη, μία γυναίκα από την δουλειά, με την οποία όμως δεν μπορούσε να κάνει έρωτα, γιατί φοβόταν ότι θα τον ευνούχιζε. Ξυπνούσε κάθε πρωί στις έξι για να μου στείλει το πρώτο μήνυμα με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Μου έστελνε διάφορα μηνύματα κατά την διάρκεια της μέρας και επικοινωνούσαμε πάλι ηλεκτρονικά το βράδυ. Ήταν τρυφερός και γλυκός, αλλά δυστυχώς γι αυτόν πολύ προβλέψιμος.
    Με ερωτεύτηκε. Μου πρότεινε να τον παντρευτώ. Όμως μου έτρωγε πολύ χρόνο και επιπλέον με μονοπωλούσε. Ήταν θέμα οικονομίας. Άλλωστε ο στόχος είχε επιτευχθεί. Είχα εισχωρήσει πια απόλυτα μέσα στην ψυχή του και είχα αρχίσει να την ροκανίζω.
    Η αποκοπή δεν ήταν εύκολη. Στην απόλυτη σιωπή μου απαντούσε με κλαψουρίσματα και απειλές ότι θα αυτοκτονήσει. Στο τέλος πρέπει να έπαθε ένα είδος νευρικού κλονισμού, γιατί τα επόμενα μηνύματα του ήταν ακατάληπτα, θαρρείς γραμμένα από ένα αγοράκι δέκα ετών. Στο τέλος φυσικά σώπασε.
    Άλλοι, ωστόσο, όταν φτάνει η ώρα που αποσύρομαι, γίνονται πραγματικά ζόρικοι και βίαιοι. Αισθάνονται εξαπατημένοι και προδομένοι, με βρίζουν, με απειλούν ότι θα μάθουν την αληθινή μου ταυτότητα, με αποκαλούν σκρόφα, μου περιγράφουν τι θα μου κάνουν αν πέσω στα χέρια τους και φτύνουν ηλεκτρονικά ένα καταιγισμό περιγραφών που ξεπερνάει και την πιο διεστραμμένη φαντασία.
    Είναι περίεργο, γοητευτικό και συγχρόνως τρομακτικό το Παιχνίδι μου στο διαδίκτυο. Κατά κανόνα οι περισσότεροι από τους συμπαίκτες μου είναι άτομα ανήσυχα και συνήθως μοναχικά, άσχετα αν ζουν με πολυπληθείς οικογένειες ή όχι. Αφήνοντας με να εισβάλω στην ψυχή τους, μου δίνουν μια πρόσβαση και στο σκοτάδι και στο φως τους. Κι αυτό που με σαγηνεύει πιο πολύ είναι το σκοτάδι τους.
    Γιατί το σκοτάδι που υπάρχει σε κάθε έναν από μας είναι γλοιώδες και πηχτό, γιατί κρύβει και έρπει και είναι ένας δρόμος από μόνος του, γιατί μέσα από το σκοτάδι των άλλων, βλέπω το ολόμαυρο σκοτάδι της δικής μου ψυχής. Γιατί μέσα από τις ζωές των άλλων βλέπω τελικά ανάγλυφη την δική μου.
    Τα θύματα μου είναι συνήθως αθώα και καλοπροαίρετα, διψασμένα για επαφή και επικοινωνία. Τα εντοπίζω μέσα σε διάφορους χώρους συζήτησης όπως τα chat rooms και τα διάφορα blogs. Τις προάλλες για παράδειγμα μπήκα μέσα σε ένα blog για την ποίηση του μεσοπολέμου, αφού εννοείται συγκέντρωσα αρκετές πληροφορίες για το θέμα μέσα από την μηχανή αναζήτησης. Από την συζήτηση στο blog γνώρισα δύο άντρες, ο ένας είχε το ψευδώνυμο «ιδανικός εραστής ποίησης» και ο άλλος «ουτοπικός αναγνώστης». Και οι δύο μου ζήτησαν την ηλεκτρονική μου διεύθυνση για περισσότερη επαφή και επικοινωνία.
    Με την πείρα και την συνεχή τριβή μου με το Παιχνίδι ανακάλυψα ότι όλοι οι άνθρωποι ανεξαιρέτως ψάχνουν το άλλο τους μισό, είτε το έχουν συνειδητοποιήσει είτε όχι. Είναι τόσο ισχυρή αυτή η ανάγκη ταύτισης με τον Άλλο που τους κάνει επιρρεπείς στο παραμύθι μου. Σε μένα βλέπουν ένα πιθανό alter ego τους που κάθεται κι αυτό μόνο μπροστά σε μία οθόνη υπολογιστή, παρεμφερή με την δική τους, με το οποίο έχουν κοινά ενδιαφέροντα και ίσως μπορέσει να γεμίσει επιτέλους το αφόρητο κενό.
    Κι έτσι αρχίζει η προσωπική αλληλογραφία με τα ηλεκτρονικά μηνύματα. Στο στάδιο αυτό τολμώ να πω ότι έχω τελειοποιήσει την τακτική μου. Έχω αντιληφτεί ότι κάποιοι συνομιλητές μου για παράδειγμα αισθάνονται περισσότερο άνετα όταν τους αφήνω χαλαρούς. Έτσι ποτέ δεν ρωτώ ηλικία, επάγγελμα, διεύθυνση, τηλέφωνο. Ποτέ δεν ρωτώ αν έχουν δεσμό, αν είναι παντρεμένοι, αν έχουν παιδιά, αν μένουν μόνοι. Aυτό συνήθως τους απελευθερώνει κι επιταχύνει την διαδικασία της παράδοσής τους σε μένα.
    Άλλοι πάλι λειτουργούν καλύτερα, όταν τους υποβάλλω ερωτήσεις. Τους αρέσει να διαπερνώ την άμυνά τους. Τους δίνει χαρά το ότι κάποιος ενδιαφέρεται αρκετά, ώστε να τους πολιορκήσει και να προσπαθήσει να τους καταλάβει.
    Ύστερα υπάρχει η κατηγορία αυτών που τους αρέσει να μεταμφιέζονται. Τους είναι απαραίτητο να φορούν διάφορες μάσκες και να προσποιούνται ότι είναι κάτι διαφορετικό από αυτό που πραγματικά είναι. Στην πορεία, κάποιοι από αυτούς, όταν νιώσουν ασφάλεια μαζί μου, αποκαλύπτονται. Κάποιοι πάλι αποχωρούν από το παιχνίδι.
    Πέρα όμως από αυτή την κατηγοριοποίηση, έχω ανακαλύψει ότι κάθε ένας ηλεκτρονικός συνομιλητής μου είναι μοναδικός και ιδιαίτερος. Υπάρχουν διάφορες λεπτές αποχρώσεις. Σε μένα έγκειται να βρω τον τρόπο προσέγγισης, ώστε να αποκτήσω πρόσβαση στους κωδικούς του και να μπω ελεύθερα πια στην ψυχή του. Αυτός άλλωστε είναι και ο στόχος του Παιχνιδιού. Το τι θα γίνει μετά δεν με αφορά. Συνήθως αποχωρώ γιατί αυτό μου δημιουργεί λιγότερες επιπλοκές.
    Η αλήθεια είναι ότι μέσα από αυτό το Παιχνίδι ανακάλυψα ένα μεγάλο ταλέντο μου. Με αλάθητο ένστικτο γίνομαι αυτό που ο ηλεκτρονικός μου συνομιλητής επιθυμεί. Γίνομαι η προσωπική του αυταπάτη, ο μύθος, το ιδανικό του.
    Ο χρόνος που χρειάζεται κάθε άτομο για να μου παραδοθεί είναι σχετικός. Σε κάποιους μπορεί να πάρει μέχρι και δύο χρόνια για να μου ανοιχτούν αληθινά. Πολλοί, ενώ αρχίζουν επιφανειακά και ανώδυνα, θυμώνουν στην συνέχεια και απαιτούν από μένα περισσότερη εγγύτητα και οικειότητα.
    Εγώ πάλι χρησιμοποιώ την τακτική των πέπλων. Κάθε φορά δηλαδή αφήνω να πέσει ένα ακόμα πέπλο, αργά και βασανιστικά τους αποκαλύπτω κομμάτια πολύ προσεκτικά μελετημένα, που αυτοί νομίζουν ότι είναι δικά μου, στην πραγματικότητα όμως είναι δικά τους. Εγώ είμαι μόνο ο καθρέφτης τους. Καθρεφτίζω τους πιο κρυφούς τους πόθους, τις μύχιες λαχτάρες, τους πιο τρομακτικούς τους φόβους.
    Και βέβαια, πάντα πάνω από το κεφάλι όλων των χρηστών του διαδικτύου με τους οποίους συνομιλώ, υπερίπταται η σκιά του τελικού στόχου. Η Πραγματική Επαφή. Πολλοί είναι αυτοί που την επιδιώκουν. Κάποιοι διαλέγουν να αποσιωπούν τελείως το θέμα. Δεν το θίγουν ποτέ, αλλά το νιώθεις να αχνίζει πίσω από κάθε τους λέξη. Κάποιοι ανυπόμονοι πάλι, το προσπαθούν σχεδόν από την αρχή. Εγώ όμως φροντίζω να δηλώνω κατηγορηματικά τους κανόνες του Παιχνιδιού, ώστε να μην αφήνω καμιά ψευδαίσθηση στους συμπαίκτες μου πάνω στο θέμα. Οποιαδήποτε επαφή σε μια άλλη πραγματικότητα, εκτός από αυτήν του διαδικτύου, είναι παντελώς απαγορευμένη και εντελώς ανέφικτη.
    Τρία χρόνια ασχολούμαι τώρα με το Παιχνίδι. Έχω αλλάξει. Νιώθω αυτοπεποίθηση, γιατί εγώ έχω πια τον έλεγχο και την εξουσία. Ως τώρα. Μέχρι προχθές που πήρα το πρώτο μήνυμα στον υπολογιστή μου από τον «Ιππότη του Ερέβους».
    «Αγαπητή Αμαζόνα του Θανάτου», μου γράφει, «πήρα την ηλεκτρονική διεύθυνσή σου από έναν φίλο μου και τολμώ να σου γράψω. Είμαι ο Ιππότης του Ερέβους. Ονομάζομαι έτσι γιατί το σκοτάδι είναι ο φυσικός μου χώρος. Η σκοτεινή βελούδινη μήτρα μέσα στην οποία κατοικώ. Άλλωστε είμαι ποιητής και οι ποιητές είναι πλάσματα της νύχτας. Από τα βάθη του σκοταδιού αναδύεται η ποίηση και εκεί καταλήγει. Μπορώ και βλέπω πέρα από τις λείες επιφάνειες, πίσω από τα χρωματιστά γυαλιά. Ξέρω τι κάνεις και γιατί. Ο φίλος μου υπέφερε πολύ από σένα. Όμως εγώ θα ήθελα να μάθω κι άλλα. Για την μυστική χαρά και τον μεγάλο σου Φόβο. Για την όμορφη γυναίκα μέσα σου που θέλει να ξεπροβάλει από το πηγάδι, αλλά που την πνίγεις, γιατί την φοβάσαι. Μου είναι αναγκαίο να μάθω τα πάντα για σένα. Ποια ήταν η πρώτη απόρριψη γύρω από την οποία κάνεις κύκλους σε όλη σου την ζωή. Γιατί κάνεις έρωτα με σβηστό το φως και σκεπάζεσαι με ένα σεντόνι για να μην δουν οι άντρες το σώμα σου. Πώς κλαις τα βράδια στο κρεβάτι σου. Παίρνεις άραγε την στάση του εμβρύου και γίνεσαι ένα κουβαράκι; Σκεπάζεσαι ως επάνω με τα παπλώματα και βυθίζεσαι μέσα στο φουσκωτό περίβλημα της θλίψης; Και η μοναξιά σου από τι είναι πλασμένη; Τι χρώμα έχει και τι σχήμα, πού πηγαίνει τις νύχτες όταν εσύ κοιμάσαι με τα μαλλιά σου να μπερδεύονται στο μαξιλάρι σου; Ποιά είναι αυτή η πείνα που δεν χορταίνει και σε κατατρώει, πού οφείλεται αυτή η αίσθηση του μισού που μάταια αναζητά το ολόκληρο, γιατί νιώθεις λειψή και κατακερματισμένη;»
    Διάβαζα και ξαναδιάβαζα το μήνυμα, ενώ ένιωθα ρυάκια με ιδρώτα να κυλούν στο κορμί μου. Παράλληλα είχα το τρομακτικό συναίσθημα ότι κάποιος είχε παρεισφρήσει μέσα στο σώμα μου και έβλεπε σε μία οθόνη την ψυχή μου. Με κατέλαβε ένας απόλυτος φόβος. Ο σκοτεινός Ιππότης είχε έρθει για μένα. Νέμεσις. Η τιμωρία γιατί είχα παραβιάσει το άβατο της ψυχής, γιατί είχα διαπράξει ιεροσυλία. Ο άγγελος με την ρομφαία τώρα ήρθε για να διαπεράσει την δική μου πύλη.
    Ύστερα από λίγη ώρα, προσπάθησα να επιβληθώ στον εαυτό μου και να σβήσω το μήνυμα, αλλά τα δάχτυλα μου δεν με υπάκουγαν. Στο τέλος το άφησα να βρίσκεται στα Εισερχόμενα, όμως κάθε λίγο και λιγάκι πήγαινα, το άνοιγα με το ποντίκι και το ξαναδιάβαζα. Δεν απάντησα σε κανένα από τα υπόλοιπα μηνύματα της μέρας. Σηκωνόμουν, έφευγα από τον υπολογιστή, τσιμπολογούσα, έκανα βόλτες στο δωμάτιο και μετά ξαναγύριζα και διάβαζα και πάλι το μήνυμα.
    Ξαφνικά, ένιωσα να πέφτω σε ένα κενό που με ρουφούσε. Κάποια στιγμή γύρω στα ξημερώματα κοιμήθηκα πάνω στον υπολογιστή. Το πρωί έκανα έναν δυνατό καφέ, έσβησα το μήνυμα και ασχολήθηκα με την αλληλογραφία μου.
    Το μεσημέρι όταν γύρισα από την δουλειά και άναψα τον υπολογιστή, διάβασα το δεύτερο του μήνυμα. «Όταν ήμουν δέκα πέντε χρόνων», έγραφε ο Ιππότης του Ερέβους, «κοιμήθηκα ένα βράδυ στο σπίτι της ξαδέλφης μου. Θυμάμαι πως γεύτηκα την πληθωρική της σάρκα και τι ανείπωτη ικανοποίηση μου έδωσε αυτό. Η αίσθηση να χάνεσαι μέσα σε έναν καινούργιο κόσμο. Εκείνο το βράδυ ανακάλυψα το κέντρο του Σύμπαντος, την πρωταρχική του ουσία. Το κορμί μιας γυναίκας. Θέλω να ανακαλύψω σε σένα εκείνο το κοριτσάκι που κρύβεται πίσω από την κουρτίνα. Θέλω όμως να γνωρίσω και την γυναίκα που θα αναδυθεί από το κουκούλι του κορμιού σου, όταν σε αγγίξω. Θέλω να ψιθυρίσω το όνομά σου στο πιο τρυφερό βελούδο σου, να σε νιώσω να πάλλεσαι, να σου ψιθυρίσω τις πιο κρυφές μου λέξεις εκεί, στο μύχιο βυθό σου. Γιατί νιώθεις τόση μοναξιά;».
    Αυτό το μήνυμα κύλησε πάνω στην σάρκα μου και το σώμα μου ολόκληρο το απορρόφησε. Ο «ιππότης του Ερέβους» είχε αγγίξει την αλήθεια μου. Έξω από μένα και χωρίς εμένα, το κορμί μου του δόθηκε απόλυτα. Ένιωσα ηττημένη.
    Επί μία εβδομάδα περίμενα το επόμενο μήνυμα του. Κάθε μέρα άνοιγα τον υπολογιστή με φόβο και λαχτάρα μόνο και μόνο για να νιώσω στην συνέχεια θυμό και απογοήτευση. Ξάφνου το να πάρω ένα ακόμα μήνυμα από τον μυστηριώδη ιππότη μου έγινε επιτακτική ανάγκη. Έστειλα μηνύματα στους Παίκτες μου ότι θα λείψω για λίγο καιρό. Δεν μπορούσα πια να παίξω το Παιχνίδι. Κάτι είχε τρυπώσει μέσα από την δική μου πανοπλία και με έκανε ξαφνικά τρωτή. Ήταν ζήτημα χρόνου για τους Παίκτες μου να το καταλάβουν και να με κατασπαράξουν. Το Παιχνίδι απαιτεί να είσαι νηφάλιος. Το Παιχνίδι απαιτεί να είσαι άτρωτος.
   Κι εγώ κάθε βράδυ αυτής της εβδομάδας έκλαιγα.
   «Γιατί νιώθεις τόση μοναξιά;»
    Όλη η ισορροπία μου ανατράπηκε. Κατρακυλώ στην άβυσσο.
    «Ποια ήταν η πρώτη απόρριψη γύρω από την οποία κάνεις κύκλους σε όλη την ζωή σου;» Η μητέρα μου. Τόσο κομψή και όμορφη. Διέσχισε την παιδική μου ηλικία πατώντας στα νύχια των μικρών καλοσχηματισμένων της ποδιών. Το έντονο κόκκινο κραγιόν στο στόμα της, ο ανάλαφρος τρόπος της να χάνεται, η πόρτα που έκλεισε πίσω της εκείνο το βράδυ όταν μας εγκατέλειψε και έφυγε. Και ύστερα τα χρόνια με τον πατέρα. Άδεια, μουντά χρόνια με σούπα κονσέρβα για δείπνο.Στα δέκα οκτώ μου έφυγα από το σπίτι. Ο πατέρας μου ξαναπαντρεύτηκε. Η μητέρα μου είναι πια μόνη. Κάνει γιόγκα και ταξιδεύει συχνά. Βλεπόμαστε μία φορά την εβδομάδα. Μου μαγειρεύει πάντα ψητό ψάρι με λαχανικά. Είναι μακρινή και άπιαστη σαν νιφάδα του χιονιού.
    Διάφορες σκέψεις και αναμνήσεις κατέκλυζαν συνέχεια το μυαλό μου, θαρρείς και κάποιος είχε επιτρέψει έναν καταρράκτη συναισθημάτων να ξεχυθεί μέσα μου. Η περίεργη εβδομάδα έφτασε στο τέλος της. Δεν ήρθε άλλο μήνυμα. Αυτό ήταν, σκέφτηκα. Θα ανασυγκροτηθώ και θα συνεχίσω. Στο κάτω κάτω υπάρχουν και οι Παίκτες που με περιμένουν. Δεν μπορώ να τους απογοητεύσω. Ήδη τα πρώτα θυμωμένα μηνύματα είχαν αρχίσει να καταφτάνουν. Η βαθιά εξάρτηση των Παικτών από εμένα, τους έκανε να επαναστατούν έστω και για αυτή την μικρή διακοπή επικοινωνίας.
    Και τότε, το βράδυ που καθόμουν μπροστά στον υπολογιστή, ξαφνικά το είδα να αστράφτει μπροστά μου. Το καινούργιο μήνυμα του Ιππότη μου. Νιώθω μια άγρια χαρά μέσα μου, το κεφάλι μου γυρίζει, διαβάζω:
    «Αμαζόνα μου, γεια σου. Σε περιμένω. Στον κήπο με τα κρίνα και τα νούφαρα. Θα σε ξεντύσω. Όχι από τα ρούχα σου. Αλλά σιγά σιγά θα σου αφαιρέσω όλο τον πόνο και θα σου αφήσω μόνο την λαχτάρα. Θα περπατάς γυμνή μόνο με την λαχτάρα να με δεις. Κι εγώ θα έρθω κοντά σου. Και θα σε φροντίσω όπως δεν σε φρόντισαν ως τώρα. Και θα σου πω. Αυτά που κανείς δεν τόλμησε ως τώρα. Θα σε αναλάβω και θα σε προστατέψω και θα σου δοθώ και θα είσαι δική μου και ασφαλής και αγαπημένη. Και θα σε δεχτώ. Όπως είσαι. Και γι αυτό που η αγάπη μου θα σε κάνει. Είσαι πολύ παιδί και πολύ γυναίκα και πολύ δική μου. Γράψε μου. Περιμένω μήνυμά σου».
    Κλαίω. Ούτε από λύπη, ούτε από χαρά. Είναι ένα κλάμα κάθαρση, κάποιος ξεκλείδωσε ένα υπόγειο μέσα μου, το υπόγειο πλημμύρισε με νερό και το νερό παρασέρνει μαζί του τα παλιά έπιπλα, τα βιβλία, τα ημερολόγια, τα αναμνηστικά, τον παλιό μπουφέ, το αλαβάστρινο πουλί, τις φαρδιές τσέπες από τα παλτά των εραστών, τα σπασμένα κρυστάλλινα αυγά του Πάσχα, βραδιάζει, έξω βρέχει. Ύστερα ξημερώνει πάλι, δεν πάω στην δουλειά, δεν τρώω, κλαίω. Πού ήταν κρυμμένη όλη αυτή η λύπη, πότε πάγωσε ο πόνος, στρώματα στρώματα αφαιρούνται και από κάτω ξεπροβάλλει κάτι καινούργιο, εύθραυστο, αστραφτερό.
    «Φοβάμαι» του γράφω. «Έχεις την δυνατότητα να με διαλύσεις, να με αποσυναρμολογήσεις. Ποιος είσαι; Ποιος είναι ο φίλος που σου έδωσε την ηλεκτρονική μου διεύθυνση; Τι θέλεις πραγματικά από μένα;».
    «Πρέπει να διαλυθείς», μου απαντάει αμέσως, θαρρείς και περίμενε το μήνυμά μου. «Για να γίνεις ολόκληρη, πρέπει να σπάσεις σε μικρά κομμάτια. Από σένα θέλω μόνο το αυτονόητο. Να μου δώσεις την εξουσία. Πάνω σου. Να με αγαπήσεις. Παράφορα. Να με μισήσεις. Χωρίς όρια. Θέλω την απόλυτη πρόσβαση στην ψυχή σου. Να με εμπιστευτείς. Χωρίς να ξέρεις, χωρίς να με δεις, χωρίς να με αγγίξεις. Έτσι με τα μάτια δεμένα με μαύρο μαντήλι να δοθείς σε αυτό το άγνωστο, να διακινδυνεύσεις τα πάντα, να βουτήξεις στο κενό χωρίς δίχτυ ασφαλείας. Ναι, σου είναι δύσκολο γιατί δεν με γνωρίζεις. Πόσο όμως θα με γνώριζες ουσιαστικά αν ήμουν ένας συνάδελφός σου στην δουλειά; Αν κάθε πρωί με καλημέριζες και κάθε μεσημέρι με αποχαιρετούσες, χωρίς ποτέ να διαταράξουμε την επιφάνεια της καθημερινότητας; Αν πού και που ανταλλάσσαμε ανέκδοτα ή απόψεις για την πολιτική ζωή της χώρας; Αν ανήκαμε στο ίδιο κόμμα, στην ίδια ομάδα, στον ίδιο σύλλογο γονέων ή συγχωριανών; Ή αν πού και πού πίναμε σε ημιυπόγεια μπαρ ένα ποτό το βράδυ; Πόσο ξέρεις έτσι κι αλλιώς τους άντρες που σε περιβάλλουν καθημερινά; Στην διάρκεια μιας ανθρώπινης ζωής πόσο πραγματικά κοντά ερχόμαστε με τους άλλους, αυτούς που περιστρέφονται γύρω από τον προσωπικό μας πυρήνα; Θέλω να μου δοθείς ολοκληρωτικά. Όταν μπω μέσα σου, δεν θα υπάρχουν σύνορα, μόνο συγχώνευση».
    Αλλάζω. Νιώθω να ρευστοποιούμαι, κομμάτια ζωντανά μετακινούνται μέσα μου, μεταμορφώνομαι άθελά μου σε κάτι που ποτέ μου δεν υπήρξα. Μια άλλη γυναίκα, πιο μαλακή, πιο μικροσκοπική και ευάλωτη ξεπροβάλλει κρυστάλλινη και καθαρή σαν μίσχος λουλουδιού και ξαφνικά το περιβάλλον, η ζωή μου, τα μισοσπασμένα φλιτζάνια καφέ στην κουζίνα μου, τα γκρι καλύμματα του καναπέ, γίνονται όλα μεταξωτά, ασημένια, γυαλιστερά, πολύχρωμα, τα σχήματα μεταβάλλονται, γίνονται πιο εύκαμπτα, πιο αέρινα και για πρώτη φορά στην ζωή μου νιώθω χαρά, μια ανόθευτη, καθαρή χαρά που φυσάει την πραγματικότητα μου και την μετατρέπει σε ένα κόκκινο μπαλόνι κι εγώ η ίδια γίνομαι ένα αερόστατο που πετάει κάτω όλα του τα βάρη και υψώνεται ελεύθερο ψηλά.
    Του γράφω. Πολλές φορές στην διάρκεια της μέρας και της νύχτας. Στέλνω μηνύματα, άλλοτε κλαίω και άλλοτε γελώ. Με περιμένει. Είναι πάντα εκεί και με ακούει, είναι πάντα παρών στο μυθιστόρημα της ζωής μου. Με ρωτάει, θέλει να μάθει τα πάντα, του στέλνω φωτογραφία μου. Είμαι σίγουρη ότι θα αποχωρήσει μόλις δει πόσο άσχημη είμαι..
    Αυτός όμως μου γράφει:" Σ΄ ευχαριστώ. Τώρα ξέρω. Έτσι είχα φανταστεί τα μάτια σου. Τώρα πια μπορώ να σε φιλήσω".
    Αλλάζω ηλεκτρονική διεύθυνση. Καταργώ την παλιά. Οι παίκτες με χάνουν οριστικά. Τώρα πια ανταλλάσσω μηνύματα μόνο με τον ιππότη μου. Ποτέ δεν μου λέει το αληθινό του όνομα.
    Και τότε παραβαίνω τον κανόνα. Σαν να μην ήταν αυτονόητο ότι είναι ανέφικτο. Ζητώ το Απαγορευμένο. Να τον γνωρίσω από κοντά. Του ζητώ να μου πει το όνομά του, το επάγγελμά του, ρωτώ και ρωτώ και ρωτώ όλα τα πραγματικά στοιχεία της ζωής του, επιδιώκω να συναντηθούμε. Τα παίζω πια όλα για όλα. Κάνει δέκα οκτώ ώρες για να μου απαντήσει. Μετρώ κάθε λεπτό. Τελικά μου στέλνει ένα μήνυμα. Το διαβάζω και κλαίω. Μου γράφει:
    Θα έρθω σπίτι σου την επόμενη Δευτέρα, στις εννέα η ώρα το βράδυ. Σε μια εβδομάδα από τώρα. Το όνομά μου είναι Μανώλης Χατζηιωάννου, είμαι τριάντα επτά χρόνων και επιμελητής κειμένων σε εκδοτικό οίκο. Είμαι ο αδελφός του «Φωτεινού Αγγέλου»ή αλλιώς Νίκου Χατζηιωάννου, με τον οποίο αλληλογραφούσες ηλεκτρονικά για ένα διάστημα. Διάβασα πολύ προσεκτικά όλα τα μηνύματα που ο αδελφός μου είχε σώσει από την αλληλογραφία μαζί σου. Πρέπει να σου πω κάποια πράγματα γι αυτόν που δεν γνωρίζεις. Και πρώτα πρώτα ο Νίκος δεν είναι ασφαλιστής. Στην πραγματικότητα δεν είναι σε θέση να δουλέψει, γιατί ακολουθεί βαριά φαρμακευτική αγωγή. Ζει με μένα και την μητέρα μου. Πάντα ήταν ένα άτομο με πολύ ευαίσθητο ψυχισμό. Όταν δεν μπόρεσε να περάσει και για δεύτερη φορά στο Πανεπιστήμιο, έπαθε τον πρώτο του νευρικό κλονισμό. Από τότε περνάει κάποια διαστήματα που νιώθει καλύτερα και κάποια διαστήματα που βυθίζεται στο απόλυτο σκοτάδι. Τελευταία και με κάτι καινούργια χάπια που του δίνει ο ψυχίατρός του, κατορθώνει να ελέγχει κάπως τις κακές του φάσεις και να μην χάνεται τόσο πολύ. Όταν τον γνώρισες διένυε για πρώτη φορά μια καλή φάση στην ζωή του. Η ηλεκτρονική σας αλληλογραφία του έδωσε φτερά. Για πρώτη φορά ύστερα από πολλά χρόνια ένιωσε φυσιολογικός. Μας μιλούσε συνέχεια για σένα, όλη την μέρα του την περνούσε μπροστά στον υπολογιστή. Εσύ τότε ξαφνικά και απροειδοποίητα διέκοψες την επαφή σας. Ο Νίκος συνέχισε απεγνωσμένα όπως ίσως θυμάσαι να σε ψάχνει, να σου στέλνει ατέλειωτα μηνύματα, να μην πιστεύει ότι τον εγκατέλειψες. Αυτή η ξαφνική σου σιωπή ύστερα από όλο αυτό το διάστημα εξομολογήσεων από την πλευρά του θα ήταν καταλυτική για οποιοδήποτε άνθρωπο, πόσο μάλλον για τον αδελφό μου. Κύλησε πάλι στην άσχημη φάση του, όμως πολύ πιο βίαια αυτήν την φορά. Τον παρακολουθούσαμε πολύ στενά, μια μέρα όμως που η μητέρα μου κατέβηκε για λίγο στον φούρνο για να πάρει ψωμί, αυτός επιχείρησε να αυτοκτονήσει. Αυτή την στιγμή που μιλάμε, ο αδελφός μου νοσηλεύεται σε μία ιδιωτική ψυχιατρική κλινική. Κάποιες φορές μας αναγνωρίζει και άλλες πάλι όχι. Θέλω όμως πια κι εγώ να σε συναντήσω. Νομίζω ότι ήρθε η στιγμή να αντικρύσουμε την αλήθεια μας. Δεν θέλω να ξαναμιλήσουμε μέσα στην εβδομάδα. Ας προετοιμαστούμε και οι δύο για την συνάντησή μας. Στείλε μου την διεύθυνσή σου και το επίθετό σου. Καλή αντάμωση.
    Του έστειλα την διεύθυνσή του σπιτιού μου. Και το τηλέφωνό μου και το επίθετό μου. Και το τηλέφωνο και την διεύθυνσή της δουλειάς μου. Τώρα πια είμαι εκτεθειμένη. Απόλυτα. Οι μέρες κυλούν αργά και βασανιστικά, οι ώρες πέφτουν βαριές μέσα στο ποτάμι του χρόνου, δεν μπορώ να φάω τίποτε, τα ρούχα μου άρχισαν να μου πέφτουν, πηγαίνω και αγοράζω ένα μαύρο στενό φόρεμα, μαύρα δαντελωτά εσώρουχα και ένα κατακόκκινο κραγιόν. Δεν ανοίγω καθόλου τον υπολογιστή. Όταν γυρνώ από την δουλειά, τακτοποιώ λίγο τα πράγματά μου και βγαίνω έξω. Περπατώ. Τον σκέφτομαι συνέχεια. Κοιτάζω την μοναδική φωτογραφία που μου έχει στείλει ηλεκτρονικά. Φοράει μαύρο δερμάτινο μπουφάν και τζιν παντελόνι. Είναι ψηλός και σωματώδης. Το πρόσωπό του όμως δεν διακρίνεται καλά. Είναι γεμάτο σκιές και το βλέμμα στα μάτια του φαίνεται παγωμένο μέσα στον χρόνο.
    Το σώμα νιώθει χαρά, λαχτάρα, πόθο, το σώμα φωνάζει δυνατά με διάπλατα όλα του τα στόματα, σπαρταράει και απεγνωσμένα ζητάει με όλα του τα χέρια, με όλα του τα δάχτυλα, με όλους του τους πόρους, το δέρμα, τα μάτια, κάθε σπιθαμή του κορμιού μου πάλλεται, τον θέλει. Ένα καινούργιο σώμα, απαιτητικό, φλογισμένο, έξαλλο, έχει αντικαταστήσει το δικό μου και διεκδικεί αυτό που θέλει. Περιμένω.
    Τα βράδια κοιμάμαι ελάχιστα. Τα όνειρά μου στάζουν αίμα, ένα μαύρο σκοτάδι κολλάει πάνω μου σαν νυχτερίδα.
    Δευτέρα πρωί δεν πηγαίνω στην δουλειά. Περνώ την μέρα μου ξαπλωμένη στο κρεβάτι. Το απόγευμα κάνω μπάνιο, λούζω τα μαλλιά μου. Περνώ ώρες με τα μαλλιά μου ξέπλεκα μπροστά στον καθρέφτη. Ύστερα στέκομαι γυμνή. Φορώ τα μαύρα εσώρουχα, το μαύρο στενό φουστάνι.
    Μια γυναίκα με μαύρο φουστάνι στέκεται μπροστά σε έναν καθρέφτη. Είναι μία γυναίκα που περιμένει. Τίποτε συγκλονιστικό και κοσμοϊστορικό. Μία ακόμα γυναίκα σε μία γωνιά του πλανήτη που περιμένει τον αγαπημένο της. Περιμένει κάτι που θα αλλάξει την ζωή της. Παρατηρώ την γυναίκα. Δεν είναι άσχημη, ούτε όμορφη. Είναι μόνο μια γυναίκα που περιμένει. Και αυτή η αναμονή την φωτίζει, την αλλάζει βαθιά.
    Κι ύστερα το κουδούνι χτυπάει. Ανοίγω την πόρτα. Τον βλέπω μπροστά μου. Ψηλό, δυνατό. Φοράει μαύρο μπουφάν και μαύρο δερμάτινο παντελόνι. Μπαίνει μέσα. Μου δίνει ένα σκαμπίλι στο πρόσωπο. Νιώθω την γεύση του αίματος στο στόμα. Κάνω να τρέξω προς την εξώπορτα όμως ο άγνωστος αγαπημένος την έχει ήδη κλειδώσει κι έχει πετάξει κάπου το κλειδί.
    Με πλησιάζει. Από την τσέπη του βγάζει ένα σκοινί. Με καθίζει με το ζόρι σε μία καρέκλα και δένει τα χέρια μου πίσω στην πλάτη. Δεν ουρλιάζω, δεν παλεύω. Όλα ξεκαθαρίζουν μέσα μου, γίνονται μία ήρεμη βεβαιότητα. Κοιτώ το πρόσωπό του μπροστά μου. Τα μάτια του είναι μικρά και λαμπερά. Μου θυμίζουν μάτια λύκου. Δεν περιμένω πια. Η αναμονή έληξε. Βλέπω την λεπίδα ενός μαχαιριού να αστράφτει στο χέρι του. Με βιαστικές κινήσεις ανοίγει το συρτάρι κάτω από τον καθρέφτη μου και ρίχνει στο πάτωμα το περιεχόμενό του. Βρίσκει ένα κόκκινο κραγιόν. Πρώτα με χαστουκίζει και μετά με το κραγιόν μου βάφει κόκκινο το πρόσωπο και τα γυμνά μου μπράτσα. Βλέπω αίμα παντού.
    Το στόμα μου είναι πρησμένο και ματωμένο.
    «Γιατί Μανώλη;» ρωτάω και τον κοιτώ κατάματα. Γελάει και το γέλιο του μου θυμίζει σαπισμένη κόλαση. Ξεχειλίζει σαν λάβα μούχλας από ένα ηφαίστειο μέσα του.
    «Δεν υπάρχει Μανώλης», μου λέει, «μόνο εγώ, επίτρεψέ μου να συστηθώ, Νίκος Χατζηαντωνίου, δύο σε ένα, Φωτεινός Άγγελος και Ιππότης του Ερέβους μαζί. Ναι, μην με κοιτάς έτσι, είμαι το ίδιο πρόσωπο, αυτό που συνέτριψες και αυτό που θα σε συντρίψει, θεία δίκη, τίποτε λιγότερο, τίποτε περισσότερο. Όμως εγώ θα είμαι το τελευταίο σου θύμα, δεν θα σου ξαναδοθεί η ευκαιρία να σακατέψεις άλλους ανθρώπους, κατάλαβες μικρή μου;»
    «Δηλαδή όλον αυτό τον καιρό ήσουν το ίδιο άτομο; Πώς μπόρεσες και με ξεγέλασες τόσο πολύ;» φώναξα με μια φωνή θρυμματισμένη και θαμπή που δεν αναγνώρισα, αλλά πρέπει να ήταν δική μου. «Με παγίδεψες, νίκησες όλες μου τις αντιστάσεις, νόμισα ότι επιτέλους δεν ήμουν πια μόνη, ότι βρήκα αυτό που έψαχνα πάντα»… Σταμάτησα απότομα γιατί ξαφνικά συνειδητοποίησα τι του έλεγα.
    «Ακριβώς», μου είπε αυτός γελώντας σαρδόνια. «Ότι δηλαδή έκανες εσύ σε μένα. Και σε πολλούς ακόμα ανθρώπους, είμαι σίγουρη». Για πρώτη φορά με κοίταξε με συμπάθεια ανάμικτη με οίκτο. «Ήθελες έναν Ιππότη του Ερέβους κι εγώ σου τον προσέφερα. Βλέπεις, ο άγγελος μου δεν σου έφτανε γιατί αυτό που πραγματικά επιζητούσες ήταν το σκοτάδι μου. Τώρα λοιπόν ο Ιππότης του σκοταδιού θα σε μυήσει στο σκοτάδι μέσα του. Και θα σε λυτρώσει, γιατί αυτό ενδόμυχα επιθυμείς».
    «Πήγαινέ με στο κρεβάτι μου» του ψιθύρισα. Με έλυσε και πολύ απαλά με μετέφερε στο κρεβάτι μου. Ένιωσα τα μαύρα γυαλιστερά σεντόνια να τυλίγονται σαν νύχτα γύρω μας και αφέθηκα στην αγκαλιά του. Με έγδυσε με γρήγορες επιδέξιες κινήσεις και ύστερα πέταξε κάτω όλα του τα ρούχα.
    Και τότε για πρώτη φορά έγινα μια θάλασσα από μέλι, ακύμαντη, βαθιά και παραδόθηκα στην γύμνια του αστραφτερού κορμιού του, γιατί ο έρωτας είναι το τέλος και η αρχή, η συνέχεια και ο θάνατος, γιατί μπήκε μέσα μου και όλα αυτά που δεν έζησα κι αυτά που πόθησα κι αυτά που έχασα, όλα έγιναν αυτός και έριξα τις πόρτες και τα τείχη και οι γυναίκες που ήμουν κι αυτές που θα μπορούσα να γίνω έγιναν πάλι αυτός και έτσι για μια μοναδική στιγμή ένιωσα ολόκληρη. Την ίδια ακριβώς στιγμή που αυτός βύθιζε το μαχαίρι στην καρδιά μου.

Δημοσιευμένο στο περιοδικό ΕΝΕΚΕΝ

Το ίζημα του χρόνου και η επιβράδυνση της Αθήνας

(φωτ. Nelly's)

       Η Αθήνα, όπως κάθε πόλη που ζει τη μακρά διάρκεια, είναι ιζηματογενής, δηλαδή είναι σχηματισμένη από τη διαδοχική εναπόθεση φυσικών και πολιτισμικών υλικών, που αποτυπώνουν σε επάλληλα στρώματα μεταβολές, που έχουν λάβει ή συνεχίζουν να λαμβάνουν χώρα.
     Κάτω από την πόλη βρίσκονται όλες οι πόλεις που έζησαν στον ίδιο τόπο, αφήνοντας να ξεφυτρώνουν δείγματα χαμένου χρόνου, που έχουν αντέξει στον άνθρωπο και τους καιρούς, μαζί με επιλεγμένα στρώματα, που έχουν ανασκαφεί για να προσθέσουν νόημα στο παρόν.
    Πάνω στη πόλη ορθώνονται νέα και παλιά κτίρια, που μεταβάλλονται αργά ή γρήγορα, νεοκλασικά ή μοντέρνα, συντηρημένα ή εγκαταλελειμμένα αλλά «ζωντανά».
    Ζούμε σε ένα ίζημα που εξαρτάται από τον χρόνο και παραπέμπει αναπόφευκτα σε αυτόν, έχει αποτυπωμένο επάνω του ένα ρυθμό. Αυτό είναι το ίζημα του χρόνου.
    Η σύγχρονη Αθήνα είναι μια πολύ «γρήγορη» πόλη. Η ταχύτητα με την οποία αλλάζει στα μεταπολεμικά χρόνια την έχει καταστήσει ανοίκεια. Δεν προλαβαίνει να κατακαθίσει η κάθε εποχή της και ανακατώνεται πάλι ο χρόνος της. Αυτή είναι η «κρίση» του χτισμένου σώματός της!
    Έχουμε ανάγκη την προστασία του χρόνου. Πρέπει να μπορείς να διαβάζεις στην πόλη τη διαστρωμάτωση, όπως διαβάζεις την ηλικία στο πρόσωπο, στο ρούχο ή στο χαρτί. Πρέπει να βλέπεις την ηλικία του χώρου, με τις ρυτίδες και τις ουλές.
   Στόχος είναι η επιβράδυνση της Αθήνας! Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ξεπεράσουμε το πάγωμα του αρχαιολογικού χώρου, εξασφαλίζοντας την ώριμη γοητεία του χτισμένου. Δεν μιλάω για «κατασκευές» του χρόνου, σαν το επίστρωμα των τοίχων του Πικιώνη, που μετέτρεψε το ίζημα σε collage.
   Η σύγχρονη πόλη να βιώνεται στην τέταρτη διάσταση της στρωματογραφίας, περίπου όπως στον κυβισμό, όταν περνάς βιαστικά από στρώση σε στρώση. Η διαφάνεια και η συνύπαρξη των εποχών να ορίζουν τη μακρά διάρκεια. Οι επάλληλοι χρόνοι να γράφουν ταυτόχρονα χωρίς να αποτελούν κατασκευή.
   Για να συμβεί αυτό ας αρχίσουμε περιορίζοντας τα εκατό χρόνια προστασίας του ισχύοντος αρχαιολογικού νόμου στα πενήντα. Τα έχω ήδη «περάσει» και πιστεύω ότι εξασφαλίζουν το «ζωντανό» ίζημα του χρόνου που κατακάθεται αργά και σταθερά χωρίς να είναι ακόμα απολίθωμα.

Παναγιώτης Τουρνικιώτης-Αρχιτέκτονας

(Δημοσιεύτηκε στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 5-12-2010)

Μαργαρίτα Καραπάνου: Η σκιά

     Όπως κάθε Πέμπτη, ήμουν στου θείου Χαρίλαου για να παίξουμε με το μακρύ κόκκινο τρένο που του’ χε χαρίσει η θεία Πάτρα για τα γενέθλιά του.
     Ξαπλωθήκαμε χάμω στο σαλόνι, βάλαμε γύρω από τις ράγες δέντρα, σχολεία και σταθμούς, και το σαλόνι έγινε ο κόσμος.
    Ο θείος Χαρίλαος δεν είχε όρεξη να παίξει. Όλο έπιανε το λαιμό του και ξέσφιγγε τη γραβάτα του.
   «Ξέρεις να φτιάχνεις κόμπους;» με ρώτησε.
   «Η Miss Benbridge μου’ χε μάθει κάτι ωραίους», του είπα.
    Έφερε ένα χοντρό σχοινί απ’ την κουζίνα και κάναμε πολλούς κόμπους, για να μάθουμε καλά. Μετά πήγαμε στο δωμάτιό του, κρεμάσαμε το σχοινί πάνω στο ταβάνι κι ο θείος Χαρίλαος το πέρασε γύρω απ’ το λαιμό του. Ήθελα κι εγώ να παίξω.
   «Άλλη φορά», μου είπε, «σήμερα είναι η σειρά μου. Αν με βοηθήσεις να παίξουμε καλά, την άλλη Πέμπτη, σ’ το υπόσχομαι, θα’ ναι η σειρά σου».
   Δοκιμάσαμε πολλές φορές, αλλά μια το σχοινί ήταν μακρύ και μια κοντό, ο θείος Χαρίλαος άρχισε να κλαίει.
   «Ούτε αυτό δεν μπορώ να κάνω», μου είπε και κάθισε χάμω κλαίγοντας, το πρόσωπο μες στα χέρια του.
   Κάθισα χάμω κι εγώ, με πήρε στην αγκαλιά του και μου ζήτησε να του πω ένα παραμύθι.
   «Θα σου πω για τον Άνθρωπο-Πουλί», του είπα. «Ο Άνθρωπος-Πουλί ζούσε σ’ ένα ψηλό βουνό κι αγαπούσε τη Γυναίκα-Ψάρι. Αλλά δεν μπορούσανε ποτέ να συναντηθούνε, γιατί ούτε αυτός έμπαινε μέσα στο νερό ούτε κι αυτή πετούσε. Γι’ αυτό και το Πουλί πάντα πετούσε πάνω από τη θάλασσα και το Ψάρι ακολουθούσε μες στα κύματα, ώσπου το Πουλί το σκέπασε κι έγινε η Σκιά του. Πριν κανείς μας δεν είχε Σκιά, περπατούσαμε σκέτοι και κρυώναμε. Από τότε όμως, γεννήθηκε η Σκιά και τώρα όλοι έχουμε μια για να μας κρατάει παρέα».
   Ο θείος Χαρίλαος άρχισε να κλαίει πιο δυνατά.
   «Εγώ ούτε σκιά δεν έχω. Εγώ δεν έχω τίποτα, είμαι ο μόνος που δεν έχω. Να, κοίτα, δεν έχω!» Έκλαιγε, το δάχτυλο τεντωμένο πάνω στον άσπρο τοίχο, που ήταν άσπρος.
    Είχε σκοτεινιάσει, ανάψαμε το φως.
    «Κασσάνδρα, έλα να ξαναδοκιμάσουμε».
    Ανέβηκε πάνω στο σκαμνί, πέρασε το σχοινί γύρω απ’ το λαιμό του, κι εγώ τράβηξα ξανά απότομα το σκαμνί κάτω απ’ τα πόδια του.
   Αυτή τη φορά ο θείος Χαρίλαος άρχισε να πετάει μες στο δωμάτιο, κουνώντας και τα χέρια του για να πάρει φόρα.
   Τότε είδα τη σκιά του που πετούσε πάνω στον τοίχο και του’ κανε παρέα.
   «Θείε Χαρίλαε, κοίτα, κοίτα!»
    Αλλά τα μάτια του είχανε γίνει άσπρα και σκέφτηκα πως ποτέ δεν είχα δει τόσο ωραία σκιά, χόρευε πάνω στον τοίχο, κι ο θείος Χαρίλαος, τα χέρια τεντωμένα, προσπαθούσε να την πιάσει.

Αργύρης Χιόνης: Το σεντούκι

     Δεν υπάρχει υπόγειο χωρίς σεντούκι και σεντούκι χωρίς γράμματα, χωρίς φωτογραφίες κι άλλα μικροπράγματα που έπιαναν τάχα πολύ χώρο μες στο σπίτι και αποθηκεύτηκαν εκεί. Αυτό δεν είν' αλήθεια. Η αλήθεια είναι πως στην ψυχή μας έπιαναν χώρο πολύ και η ψυχή μας δεν το άντεχε. Όσο περνά, ωστόσο, ο καιρός κι αδυνατίζει η μνήμη, κι η λησμονιά σαν λάδι απλώνεται και μαλακώνει τις πληγές του παρελθόντος, τόσο και πιο συχνά η νοσταλγία με ωθεί ν' ανοίγω το σεντούκι και ν' ανασύρω από κει κάποια απ' αυτά τα λείψανα που, όμως, δεν είναι λείψανα ακριβώς, γιατί, μόλις βρεθούν στο φως, σαν ν' ανασαίνουν πάλι, σαν να ζωντανεύουν, σαν ν' ανοίγουνε παλιές πληγές, και πανικόβλητος τα ξανακλείνω στο σεντούκι. Αυτό, ωστόσο, το παιχνίδι, παιχνίδι ηδονής κι οδύνης, ποτέ δεν σταματά, κι αδιάκοπα ανοιγοκλείνω το σεντούκι, αδιάκοπα ανοιγοκλείνω τις πληγές μου.

ΑΡΓΥΡΗΣ ΧΙΟΝΗΣ

"Στο υπόγειο"