Σελίδες

10.9.10

Ο Στέλιος Ράμφος για το Μάνο Χατζιδάκι



ΣΤΕΛΙΟΣ ΡΑΜΦΟΣ
Ουρανός το κύμα

Το αρχαίο μουσικό μας αίσθημα οξύφωνο, συρτό και ρυθμικό, υπήκουε σε κλίμακες που έδεναν ιεραρχικά την φύσι με τον άνθρωπο στα όρια του ήθους της κοινότητος. Ο χριστιανισμός θα μπολιάση επάνω του την νοσταλγία μιας χαμένης αρχής σαν προστασία του «νυν» από το δέος του απολύτου εσχάτου, με καρπό ένα ψυχικό χρόνο καημού εδραιωμένο στην ασάλευτη εσωτερικότητα, που αποδίδει μεθυστικά το ρεμπέτικο.

Ολα έδειχναν να σταματούν εκεί και το επιβεβαίωνε η μεσο-μεταπολεμική συναισθηματική αμηχανία του αστικού τραγουδιού, που νόθευε την ψυχική μας ζωή με γλυκερές συμβατικότητες. Ομως το έργο του Μάνου Χατζιδάκι ώρθωσε αγαπητικά την ανθρώπινη σχετικότητα απέναντι στα ιδρυμένα απόλυτα και έδωσε στην πετρωμένη ελευθερία μας εκφραστική διέξοδο.

Ο Χατζιδάκις θα κρατήση την κρυστάλλινα σύντομη φράσι του λαϊκού τραγουδιού και θα δουλέψη ευλαβικά τις λεπτομέρειες των αρμών της ώστε να αναδειχθή στην σύνθεσι το καίριο, το δε αίσθημα να μην πνιγή στην επανάληψι, αλλά να μεταδοθή σαν ψυχική μετάλλαξι. Στα χέρια του η λαϊκή μουσική φράσι μεταμορφώθηκε: Εγινε ζωηρή χωρίς μεγάλα τόξα που υποκινούν κάποτε ρητορικά τα πάθη. Ξετυλίγεται προς τα επάνω κυματιστά και προτού να ξεφύγη βοερά και ψηλά γυρίζει μαλακά προς τα μέσα και κάτω, για να κάνη τα μάγια της. Η έκτασι της μουσικής φράσεως και η διαφάνειά της ορίζουν την έντασι του αισθήματος, το ποιόν της ενεργείας του ήχου στην ψυχική ζωή: Μικρή μάς ταξιδεύει στον κόσμο• εκτενής ενδέχεται να μας εξωθήση δονκιχωτικά σε κατά φαντασίαν άπειρο. Τα απαλά μελωδικά της σκιρτήματα δεν αφήνουν τον ρυθμό να κυριαρχήση ευθύγραμμα και χρειάζονται κατ' εξοχήν γι' αυτό τα έγχορδα. Βιολιά και βιολοντσέλο χαμηλώνουν τους τόνους ειρηνευτικά, ενώ ο τρυφερός ήχος της φυσαρμόνικας κάνει τα πάντα φιλικά και ανοιχτόκαρδα.

Ακούμε ένα τραγούδι που αγγίζει μόλις τα πράγματα χωρίς να τα ονομάζη. Οι στίχοι του περνούν στην ψυχή την διάθεσι του ήχου και όχι μηνύματα. Ολα πλαταίνουν στο ανεπαίσθητο άγγιγμα που διαπερνά σαν πνοή ζωτική το πεπερασμένο τους. Ο Μάνος Χατζιδάκις χάραξε την οδό των ονείρων μας στην άμεση ζωή. Ονειρο είναι ό,τι βγάζει τα πράγματα από τα όρια της φθοράς και της λογικής τους, για να τα οδηγήση σε χρόνο χωρίς εναγώνια στενότητα• είναι η εσωτερική λεπτότης ως ανοιχτή δυνατότητα νοήματος στην κλειστή μοίρα της συλλογικής μας ευαισθησίας.

Ο ακουστής αυτής της μουσικής ζητεί και βρίσκει εντός του τον παλμό της ψυχής χωρίς συναλλαγή με τον εαυτό του, είτε όλα υπάρχουν αδιατάρακτα στην ανέφελη ξεγνοισιά είτε περνά από πάνω τους εκείνο το λυρικό σκίασμα του Μεγάλου ερωτικού σαν έγνοια που πυκνώνει την σύνθεσι και βαθαίνει την μελωδία στοχαστικώτερα στην δοτικότητά της. Το κράτημα του αισθήματος πλουτίζει την συγκίνησι, καθώς μαζί του βρίσκουμε αποκαλυπτικά την εσωτερικότητα των μορφών της ζωής. Στην λεπτότητα την οποία η αποκάλυψι τούτη εργάζεται, το υπερούσιο περιχωρείται με το υλικό, το απόλυτο κατοικεί εντός μας ανήμπορο πια να υπάρχη για τον εαυτό του και η έλευσί του βιώνεται σαν ανατρεπτικό ξάφνιασμα, που είναι αδύνατο να αποχωριστούμε. Αλλάζουμε!

Καθημερινή 22-8-10

1 σχόλιο:

nikiplos είπε...

καλώς σε βρήκα...
Χείμαρος ο Ράμφος, πόσω μάλλον όταν πρόκειται να αρδεύσει έναν ωκεανό όπως ο Μάνος Χατζιδάκις...

ιδίως στο:
"Ο ακουστής αυτής της μουσικής ζητεί και βρίσκει εντός του τον παλμό της ψυχής χωρίς συναλλαγή με τον εαυτό του, είτε όλα υπάρχουν αδιατάρακτα στην ανέφελη ξεγνοισιά είτε περνά από πάνω τους εκείνο το λυρικό σκίασμα του Μεγάλου ερωτικού σαν έγνοια που πυκνώνει την σύνθεσι και βαθαίνει την μελωδία στοχαστικώτερα στην δοτικότητά της. "

τε λέει όλα νομίζω...

φιλιά